"Boliwia wolna od analfabetyzmu" > BOLIWIA

Jeśli szukasz prawdziwej Ameryki Południowej nie znajdziesz jej w muzeach ani w turystycznych dzielnicach. Spotkasz ją na miejscowych targach, w jadłodajniach i na dworcach autobusowych. Tam przychodzi nawet nie proszona.

Treść:

Jeśli szukasz prawdziwej Ameryki Południowej nie znajdziesz jej w muzeach ani w turystycznych dzielnicach. Spotkasz ją na miejscowych targach, w jadłodajniach i na dworcach autobusowych. Tam przychodzi nawet nie proszona.
Siadam przy stoliku na targu w pobliżu dworca autobusowego w La Paz. Zamawiam mate de coca i empanadę z kurczakiem bo myśl o lomo saltado (kotlet z wołowiny najczęściej podawany z ryżem i ziemniakami) na śniadanie budzi we mnie mdłości. Wiem, że jajecznicy i tak mi nie zrobią więc nawet nie próbuję jej zamawiać. Obok siada stara, wysuszona Indianka ze swoim przygarbionym mężem. Zamawiają caldo de gallina (rosół z kury) i lomo slatado choć to dopiero 10 rano. Jem empanadę a z pobliskiego bilbordu uśmiecha się do mnie Evo Morales i mówi że "Boliwia jest wolna od analfabetyzmu". Indianka siedząca obok przygląda mi się uważnie. Wiem, że pewnie wydaje im się że jak każdy biały w ich przekonaniu jestem z USA. To budzi ich niechęć i więc kiedy tylko udaje mi się nawiązać z sąsiadką kontakt wzrokowy mówię "Soy Polaca". W odpowiedzi mogę obejrzeć złoty uśmiech Indianki i różowe dziąsła jej męża. Lody przełamane. Cholita szturcha mnie pokazując na billboard z Evo. "Nuestro presidente" mówi. Pytam czy to dobry prezydent i słyszę opowieść o tym jakie to Boliwia ma szczęście, że narodził się Evo. Mąż Indianki siorbiąc zupę mówi o tym jak czuje się teraz dumny z tego że jest Boliwijczykiem. Pytam co zrobił prezydent, z czego są dumni itp. W odpowiedzi słyszę opowieść o tym jak za wcześniejszych rządów Indianie nie mogli studiować bo indiańskie nazwisko ajmara lub keczua dyskwalifikowało chętnych na wyższe uczelnie, słyszę też hasło wyborcze "edukacja nie jest przywilejem ale prawem" i słyszę o tym jak prezydent wysłał do małych wiosek kubańskich profesorów. Pytam o to co studiują dzieci Indianki ale ona odpowiada, że nie studiują i szybko dodaje "ale teraz mogłyby gdyby tylko chciały". Słyszę też o tym, że Evo Morales pozbył się Amerykanów i tym samym amerykańskich firm dających ludziom pracę (choć tej zależności moi rozmówcy już nie widzą). Opowiadają o tym z tak wielkim zaangażowaniem, że powstrzymuję się od wyrażenia swoich obserwacji. Nadjeżdża mój autobus więc dopijam mate de coca. Uśmiecham się na pożegnanie i wsiadam do autobusu. Zajmuję swoje miejsce. Po chwili robi się coraz tłoczniej i słyszę jak młoda cholita wsiadając mruczy pod nosem "dieziseis, dieziseis". To miejsce obok mnie ale ze zdziwieniem widzę że cholita idzie do końca autobusu. Po chwili wraca dalej mrucząc "dieziseis". "Seniorita, tu jest 16" - mówię pokazując jej miejsce. Uśmiecha się i siada zajmując swoją szeroką spódnicą swoje miejsce i połowę mojego. "Boliwia wolna od analfabetyzmu" myślę. Przypomina mi się rozmowa ze znajomą Boliwijką, która twierdzi, że zaledwie 20% Boliwijczyków potrafi czytać i pisać ze zrozumieniem. Od tego dnia kiedy spotkałam na targu "szczęśliwych" i dumnych z przynależności narodowej Boliwijczyków, wiele razy spotykałam szukających w autobusie miejsca boliwijskich podróżnych mruczących numer siedzenia pod nosem. Zawsze znajdzie się ktoś kto wskaże im właściwe miejsce, którego numeru nie potrafią przeczytać. Wiele razy też widziałam billboardy z rozumiejącym prezydentem który obejmował dziecko, tulił staruszka i zawsze obiecywał "nowy, lepszy świat". Wiele razy też widziałam biedaków żebrzących na ulicy. Widziałam jak śpią w bramach przykryci kawałkiem folii. Widziałam jak łapczywie jedzą dany im kawałek chleba i słyszałam wiele słów wdzięczności za jednego sola (1/3 dolara). Widziałam smutek w oczach i przemarznięte bose stopy.
Gdzie jest ten lepszy świat? Zadaję sobie to pytanie zawsze kiedy mijam w La Paz rozpadający się budynek z wielkim napisem CASA DE LA DEMOCRACIA. Patrząc na ten symbol "boliwijskiej demokracji" nie mogę uwierzyć, że Evo wciąż budzi tak euforyczną wdzięczność.