Żubry w Wolińskim Parku Narodowym

W trakcie pobytu na zachdnim wybrzeżu polskiego Bałtyku warto poświęcić choć jeden dzień na odwiedzenie Wolińskiego Parku Narodowego. W całości jest on położony na największej polskiej wyspie - Wolin (265 km kwadratowych). W krajobrazie dominują wzgórza morenowe, których najwyższa kulminacja osiąga 115 m npm (Grzywacz). Innymi elementami rzeźby polodowcowej są jeziora rynnowe, położone we wschodniej części Parku.
Woliński Park Narodowy utworzono w 1960 roku na powierzchni 4844 ha. Powiększony został w roku 1996 poprzez przyłączenie od północy pasa przybrzeżnych wód Bałtyku o szerokości 1 mili morskiej oraz od zachodu rozlewisk delty Świny. W wyniku włączenia części Zatoki Pomorskiej oraz morskich wód wewnętrznych Zalewu Szczecińskiego, Wolinski Park Narodowy stał się pierwszym w Polsce parkiem morskim. Obecna powierzchnia Parku wynosi 10937 ha, w tym lasów 4530 ha (41,1%), wód morskich 4710 ha (43%). Ochroną ścisłą objęto 6 leśnych obszarów o łącznej powierzchni 165 ha (1,5%).

"Żubrowisko"

Właściwą wycieczkę rozpoczynamy w Międzyzdrojach (na stacji PKP). Ponieważ naszym celem jest Park - zwiedzanie samego miasta pominiemy. Od stacji kolejowej kierujemy się w dół ul. Kolejową, następnie w lewo w kierunku centrum. Na skrzyżowaniu z ul. Leśną dostrzeżemy duży, drewniany drogowskaz "Do żubrów ->". Skręcamy w prawo i podchodzimy pod górę (możemy dotrzeć do tego skrzyżowania także z centrum Międzyzdrojów, gdzie również znajdują się stosowne drogowskazy).
Ten odcinek trasy (zielony szlak) jest zwykle zatłoczony, zwłaszcza w dni, kiedy pogoda nie sprzyja plażowaniu ;-). Po niecałych dwóch kilometrach (od skrzyżowania w Międzyzdrojach) docieramy do rezerwatu.


Ozdobna brama rezerwatu

Rezerwat zajmuje powierzchnię 16,85 ha. Ze względu na ubogie możliwości pokarmowe wolińskich borów i buczyn, żubry muszą przebywać w hodowli zamkniętej. Mają do swojej dyspozycji dwie kwatery : letnią, o powierzchni 4 ha i zimową, o powierzchni 14 ha, pomiędzy którymi zbudowano drewnianą paszarnię. Za ogrodzeniem ustawiono tarasy widokowe, a wejścia strzeze ozdobna brama. Na tak przygotowany teren przywieziono w lipcu 1976 roku cztery żubry z Borek i Białowieży: krowę "Pominę", byka "Podskakiewicza" oraz dwie jałówki "Pompeję" i "Podwyżkę". Obecnie większość zwierząt żyjąca na terenie żubrowiska tu właśnie się urodziła. Przeciętnie co roku rodzi się 1-2 cieląt. W różnych okresach liczba żubrów wahała się od 6 do 12. Obecnie wynosi 6. Co pewien czas sprowadza się żubry z zewnątrz, aby uniknąć tzw. hodowli wsobnej, czyli zbyt bliskiego pokrewieństwa między osobnikami. Żubry nizinne, do których zaliczane są także żubry wolińskie, są wpisywane i specjalnie oznaczane w Księdze Rodowodowej Żubrów. Ich imiona w Polsce zaczynają się na sylabę "PO". Jak ustalono, ostatni żyjący na wolności żubr z tej linii zginął w Puszczy Białowieskiej w 1919 roku, do czego w dużej mierze przyczyniła się I wojna światowa (działania wojenne, kłusownictwo). Do restytucji wykorzystano 12 żubrów, ocalałych w ogrodach zoologicznych i zwierzyńcach Europy (5 byków i 7 krów).


Żubry przy paszarni

Niestety drugiego podgatunku żubra, kaukaskiego (górskiego) nie udało się odtworzyć, ponieważ ocalał tylko jeden osobnik. Byk ten jednak z białowieskimi żubrzycami dał liczne potomstwo, stąd wyróżniamy obecnie linię żubrów białowiesko-kaukaską. Osobniki z tej linii otrzymują imiona w polskich rezerwatach zaczynające sią na sylabę "PU".
W rezerwacie spotkać też możemy w odrębnej zagrodzie osłabione, chore lub osierocone sarny i dziki. Gdy jest to możliwe, po dojściu do zdrowia, zwierzęta te wypuszczane są na wolność. Stałym mieszkańcem rezerwatu jest również orzeł bielik o imieniu Jurand. Nie zostanie on nigdy wypuszczony na wolność, ponieważ nie dałby sobie rady - jest ślepy. Wszystkie zwierzęta maja zapewnioną stałą opiekę, również weterynaryjną.

Po opuszczeniu rezerwatu mamy kilka możliwości kontynuowania wycieczki. Możemy wrócić tą samą drogą do centrum Międzyzdrojów, przejść w kierunku klifu nad brzegiem Bałtyku lub wędrować dalej zielonym szlakiem do jezior polodowcowych w okolicach Warnowa. Powrót do miasta jest oczywisty: spowrotem zielonym szlakiem - nie żadnymi innymi ścieżkami, to teren Parku Narodowego!

Klifowe urwisko

Aby dojść do klifowego brzegu Bałtyku należy wrócić kilkaset metrów zielonym szlakiem, do węzła ze szlakiem czarnym, który poprowadzi nas nad urwisko. Jest to charakterystyczny element Parku: rozciągające się na przestrzeni 15 km wysokie do 95 m wybrzeże klifowe. Niszczone jest ono przez sztormy, wiatry i słońce w wyniku czego cofa się rocznie o ok. 80 cm. Najwyższym wzniesieniem morenowym (ich geneza sięga ostatniego zlodowacenia) na terenie Wolińskiego Parku Narodowego jest wzgórze Grzywacz, którego wysokość wynosi 115 m n.p.m.

Przez bukowe lasy

My, po opuszczeniu rezerwatu żubrów, kierujemy się zielonym szlakiem w głąb Parku. Podążamy piaszczystą drogą na wschód. Na tym terenie dominują lasy bukowe, bukowo-dębowe i sosnowe. Głównym gatunkiem w lasach jest jednak sosna, która zajmuje 68% lądowej powierzchni Parku. Buk zajmuje 23%, dąb 7%, a inne gatunki (świerk, modrzew, daglezja, brzoza) pozostałą część. Wśród zespołów leśnych szczególnie dobrze zachowały sie lasy bukowe, których struktura zbliżona jest do lasów naturalnych.
Po ok. 6 km docieramy do Warnowa - niewielkiej wioski malowniczo położonej nad Jeziorem Warnowskim i w pobliżu kilku innych, polodowcowych akwenów (Rabiąż, Czajcze i Domysłowskiego). W IX-X wieku było tu prawdopodobnie grodzisko usytuowane na półwyspie jeziora Warnowskiego. Wieś ma układ wielodrożnicy o nierównomiernej zabudowie. Znajdziemy tu charakterystyczne dla regionu zabudowania: murowane z cegły lub o konstrukcji ryglowej, tynkowane, kryte strzechą (obecnie w przewadze dachówką ceramiczną). Z Warnowa możemy wrócić do Międzyzdrojów pociągiem (stacja PKP znajduje się na południowo-zachodnim krańcu wsi).

Jeżeli nie opuściły nas jeszcze siły i czas na to pozwala, możemy kontynuować wycieczkę. Z Warnowa zmierzamy zielonym szlakiem w kierunku Wisełki. Trasa wiedzie brzegami wspomnianych wcześniej jezior polodowcowych.

tekst i zdjęcia:
Krzysztof Dobrowolski

Dzięki uprzejmości Wolińskiego Parku Narodowego w powyższej relacji wykorzystano materiały zamieszczone na stronach internetowych Parku: www.wolinpn.pl

Zobacz na mapie Polski, gdzie znajduje się opisywany powyżej teren.