Jesteśmy częścią serwisu turystycznego

    
Wstęp | Chińskie ABC | Pekin | Szanghaj | Armia Terakotowa | Mur Chiński | Guilin | Suzho | Wyspa Putoshan | Klasztor Shaolin | Groty Longmen | Luoyang | Rzeka Jangcy | Hongkong | Makao | Religia | Mity | Kuchnia | Mity | Zdjęcia | Wyprawy: 2001, 2002, 2003

Luoyang
 
          Miasto to było trzecią ważną stolicą dawnych Chin. W różnych okresach między 771 rokiem p.n.e. a rokiem 936 n.e. dziewięciokrotnie pełniło rolę metropolii. Dzisiejszy Luoyang to miasto przemysłowe, zamieszkane przez ponad 700tys. mieszkańców, do którego co roku przybywają dziesiątki tysięcy turystów zwabionych charakterystycznym starym centrum, a przede wszystkim znanymi w świecie buddyjskimi skalnymi świątyniami jaskiniowymi Longmen, oddalonymi od Luoyang o 14 km na południe.
 
          W czasach, kiedy powstawały te monumentalne zabytki buddyzmu w południowo-zachodnich Chinach, Luoyang dzielił zaszczyt pełnienia funkcji metropolii z miastem Chang-an koło dzisiejszego Xi-an. W epoce panowania Wschodniej Dynastii Han, kiedy odgrywał rolę jedynej stolicy cesarstwa chińskiego, było to stosunkowo małe miasto otaczające je mury miały zaledwie 4.5 x 3 km długości. Fragmenty ich zachowały się do dnia dzisiejszego. Ówczesny Luoyang był ośrodkiem sztuki i nauki. Mieszkał tu wybitny astronom Zhang Heng, który około 125 roku skonstruował pierwszą sferę armilarną przyrząd służący do określenia położenia gwiazd i planet, poruszany za pomocą zegara wodnego. W 132 roku zbudował pierwsze na świecie urządzenie rejestrujące trzęsienia ziemi, a które w 6 lat później zarejestrowało trzęsienie ziemi w odległości 500 km. W cesarskiej uczelni, która składała się z 240 gmachów. studiowało z górą 30 000 kandydatów do egzaminów państwowych z terenu całego kraju. Mieli do dyspozycji ,,bibliotekę" w postaci stel z wyrytymi tekstami. Była tak bogata, że kiedy dynastia Han opuszczała miasto, wywożono ją na siedmiu tysiącach wozów.
 
          W okresie panowania Wschodniej Dynastii Han (25-220), kiedy po 246-letniej przerwie stolica państwa chińskiego została znów przeniesiona z okolic Xi-anu do Luoyangu, zaczął się w Chinach szerzyć buddyzm. Była to jedyna religia nie chińskiego pochodzenia, która tu zdobyła sobie ogromną liczbę wyznawców i w istotny sposób wpłynęła na kulturę chińską, zwłaszcza na rzeźbę i architekturę pagod. Buddyzm powstał pod koniec VI wieku p.n.e. w Indiach, skąd do Chin dotarł przede wszystkim w swojej późniejszej postaci, zwanej mahayana (wielki wóz), z Chin zaś przeniknął do krajów ościennych. Wieść niesie, że dwaj indyjscy mnisi w 75 roku przybyli na białym koniu do stolicy Chin przywożąc ze sobą buddyjskie sutry. Cesarz kazał na ich cześć wznieść świątynię Białego Konia, która była jedną z pierwszych świątyń buddyjskich w Chinach. Ten wielokrotnie przebudowywany uroczy kompleks świątynny znajduje się w odległości 8 km na wschód od dzisiejszego Luoyangu.
 
          Luoyang szybko się rozbudowywał i w czasach, kiedy był stolicą dynastii Wei (220-265), posiadał już takie same rozmiary i podobny układ jak Chang-an w ponad 300 lat później. Kiedy drugi cesarz dynastii Sui - Yang, który panował w latach 605-617, przeniósł stolicę do Luoyangu, kazał wspaniałomyślnie i nie szczędząc kosztów wznieść nie opodal nowe miasto, pełne urzekających pałaców. Przeniósł do niego 10 000 bogatych i dostojnych rodzin. W mieście zamieszkiwało około miliona mieszkańców, a o jego rozmachu świadczą wiadomości o jednym z trzech targowisk, na którym znajdowało się 3000 sklepów podzielonych według rodzaju sprzedawanego towaru na 120 grup oraz 400 gospod.
          Luoyang ze swoimi pałacami i ogrodami, w których rosły egzotyczne kwiaty i żyły sprowadzane z dalekich krajów zwierzęta, z biblioteką zawierającą 50 000 skatalogowanych ksiąg, przesyconą wysoką kulturą atmosferą, przyciąga wielu wybitnych uczonych, malarzy i najznakomitszych poetów epoki Tang. Luoyang po upadku dynastii Tang był stolicą państwa chińskiego i pozostał nią aż do 936 roku. W ciągu krótkiego, niespokojnego okresu niecałych trzydziestu lat w mieście tym rządziły kolejno trzy dynastie, a znaczna część zabudowy została zniszczona podczas wojen domowych.
 
          Mimo iż w późniejszych wiekach nadal mieszkali w Luoyangu znakomici uczeni i pisarze, miasto - po kolejnych zniszczeniach w XII wieku nie odzyskało już poprzedniego blasku. Dzisiejszy Luoyang atrakcyjny jest przede wszystkim ze względu na swoje stare centrum. Co roku w kwietniu odbywa się tu Święto Piwonii, miasto okupują wówczas setki tysięcy gości z całych Chin, którzy przybywają tu, aby zachwycać się urodą niemal dwustu odmian piwonii; w parkach Luoyangu rozkwita wówczas ponad 200 000 kwiatów...
          Okolice Luoyangu były gęsto zaludnione już od szóstego tysiąclecia p.n.e., a pierwsze miasto powstało tu najpóźniej w XI wieku p.n.e. Wschodnia Dynastia Zhou miała przez cały okres swojego panowania, a więc w latach 771-249 p.n.e. stolicę w pobliżu dzisiejszego Luoyangu. Była na ogół dynastią słabą, której władza polityczna i gospodarcza była raczej nominalna niż faktyczna. Państwo dzieliło się w istocie rzeczy na samodzielne księstwa, jednakże żadne z nich aż do ponownego zjednoczenia Chin w 221 roku p.n.e. nie miało najpierw ambicji, a w późniejszym okresie dość sił aby obalić dynastię, która odgrywała przede wszystkim ważną rolę symboliczną, związaną głównie z kultem władcy. W historii Chin epokę Wschodniej Dynastii Zhou zwykło się dzielić na dwa podokresy: lata 771-481 p.n.e. określa się jako Epokę Wiosen i Jesieni (nazwa pochodzi od tytułu kroniki historycznej opisującej te czasy), lata zaś 453-221 p.n.e. noszą miano Epoki Walczących Królestw.
          W czasach Wschodnich Zhou doszło do istotnych zmian wewnątrzpolitycznych. "Rada starszych" coraz częściej łamała starą zasadę sprawiedliwego przydzielania i regularnego rozdzielania ziemi członkom społeczności. Zasadę tę następnie przywódcy wspólnot zastąpili dziedzicznymi przydziałami ziemi i wprowadzeniem podatku gruntowego, co w konsekwencji prowadziło do powstania szlachty majątkowej. Ci bogaci posiadacze ziemscy dążyli do zniesienia dziedzicznych praw szlachty rodowej w aparacie państwowym. W Epoce Walczących Królestw zaczęli zajmować w nim wysokie stanowiska również ludzie, którzy nie pochodzili z kręgów arystokratycznych.
          Rozpowszechniło się sztuczne nawadnianie gruntów, dzięki czemu zyskano nowe tereny dla rolnictwa; zwiększyły, się plony. Ważną rolę odegrało też odkrycie złóż rudy żelaznej i miedzi, rozwój wytopu żelaza oraz produkcja żelaznych narzędzi rolniczych. Powstawały wielkie miasta i okręgi z wyspecjalizowaną produkcją rzemieślniczą. Dzięki temu rozwinął się handel pomiędzy poszczególnymi księstwami i królestwami uznającymi zwierzchnią władzę Wschodniej Dynastii Zhou. W procesie zróżnicowania społecznego praca fizyczna zaczęła się oddzielać od pracy umysłowej, a wędrowni uczeni stawali się doradcami władców.
 
          Wielkie sukcesy osiągnięto w dziedzinie astronomii, która miała taki prestiż, że powołano samodzielny Urząd do Spraw Astronomii. Już od epoki Shang astronomowie chińscy odnotowywali zaćmienia księżyca oraz słońca i za pomocą kwadrantu określali położenie gwiazd, które obserwowali posługując się kamienną rurką z kilkakrotnie zakrzywioną płaską płytką nefrytową. Znaczącym osiągnięciem astronomii w epoce Wschodniej Dynastii Zhou było zaobserwowanie wejścia komety do gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy w 611 roku p.n.e., co uważa się za odkrycie zaobserwowanej później komety Halleya. Astronomowie chińscy już w IV wieku p.n.e. wyjaśnili teoretycznie zjawiska zaćmienia słońca i księżyca oraz stworzyli pierwsze mapy i katalogi gwiezdne. Chińczycy od pradawnych czasów byli wybitnymi matematykami. W V wieku p.n.e. podzielili rok na 365.25 dni, a w tysiąc lat później genialny matematyk Zu Hongzhi liczbę tę (na czterysta lat przed Europejczykami!) sprecyzował, określając ją na 365,2425. Matematyk ten o całe tysiąclecie wyprzedził Europę, obliczając już w V wieku n.e. liczbę pi z dokładnością do sześciu miejsc dziesiętnych po przecinku, zwaną też niekiedy ludolfiną.
          Najważniejszym i najtrwalszym wkładem epoki Wschodniej Dynastii Zhou w sferze kultury duchowej było powstanie dwóch największych i najbardziej wpływowych oryginalnych chińskich systemów filozoficznych: konfucjanizmu i taoizmu. Systemy te, które wiązały się ściśle z filozofią polityki i z etyką, zastąpiły w znacznej mierze dotychczasowe przekonania religijne; pewne ich elementy absorbując niekiedy i transformując. Szczególną cechą życia religijnego w Chinach była z dawien dawna wzajemna tolerancja religii i z krótkotrwałymi wyjątkami również systemów filozoficznych, przy czym główne z nich pod wieloma względami pełniły funkcje religii w innych kulturach. Nawet świątynie poszczególnych kultów w Chinach praktycznie nie różnią się od siebie pod względem architektonicznym; nie są też wyjątkiem świątynie, gdzie stoją obok siebie posągi twórców konfucjanizmu, taoizmu, a z późniejszych wieków także buddyzmu.
 
 
 


Copyright 2001-2003 by Globtroter.pl & Łukasz Wall | Wszelkie prawa zastrzeżone.