Artykuły i relacje z podróży Globtroterów

Art Nouveau w Rydze > ŁOTWA


Antoni Antoni Dodaj do: wykop.pl
relacje z podróży

Zdjęcie ŁOTWA / Ryga / Narodowy romantyzm w Rydze / Alberta 12Art Nouveau na Łotwie jest ściśle związany z architekturą narodowego romantyzmu, dlatego część budynków Rygi nie posiada dekoracji typowej dla Europy, lecz wiąże się z łotewskimi wartościami duchowymi. Dlatego projektanci łotewscy: Eižens Laube i Jānis Frīdrihs Baumanis - są postrzegani jako pionierzy kultury narodowej. Ryga posiada około 800 secesyjnych budynków, z których większość znajduje się w centralnej części miasta, zwłaszcza ulice: Alberta, Audeju i dzielnica ambasad, gdzie każdy budynek zasługuje na szczególną uwagę.

Sto lat temu Ryga , tak jak wiele innych miast europejskich, przyjęła styl architektury i życia inspirowanego tęsknotą za twórczą swobodą i odwagą secesyjnego bogactwa. Wzorowano się i uczono od natury, rozkoszując się pięknem kiści kwiatów, linii falistych, w zabytkowym pięknie fantazyjnych sfinksów, gryfów i postaci antycznych. Secesyjne kamienice Rygi jawią się nam jako bardziej rozrzutne, tajemnicze i uwodzicielskie. Jest pięć cech charakterystycznych dla sztuki secesyjnej: asymetria, linia krzywa oraz wyraźny kontur, operowanie płaską plamą barwną, często z jasnymi pastelowymi kolorami, a także różnorodność stosowanych materiałów i wreszcie ornamentyka sięgająca do świata przyrody, a niekiedy wręcz wzorowanie się na siłach natury. Sięganie po asymetrię jest nowym myśleniem o przestrzeni, nową próbą jej kształtowania, zmienia obraz świata, oddala go od zimnego ideału, a przede wszystkim ożywia. W poszczególnych krajach ten awangardowy ruch artystyczny przybierał różne nazwy: w Niemczech - Jugendstil, we Francji - Art Nouveau, w Wielkiej Brytanii - Modern Style, we Włoszech - Libertà. Pojawił się w Europie na przełomie XIX i XX wieku i kontynuował swój marsz zwycięstwa aż do I Wojny Światowej. Czterdzieści procent budynków w centrum Rygi należą do secesji, czyli więcej niż w innych europejskich miastach. W celu zachowania starej Rygi , drewniane budynki Rygi oraz historyczne centrum Rygi z secesyjną architekturą, zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Aby zobaczyć najpiękniejsze zabytki ryskiej secesji, powinniśmy z bulwaru Kalpaksa (Kalpaka bulvaris) i ul. Elżbiety (Elizabetes iela) skręcić w dzielnicę ambasad, nieco spokojniejszą część Rygi. Tutaj przy ul. Strzeleckiej 4 (Strelnieku iela), nazwanej tak od nieistniejącego już ogrodu Towarzystwa Strzeleckiego, znajdziemy eklektyczny gmach byłej szkoły prywatnej Mitusowa, gigantycznej dekorowanej kamienicy. Powstał w latach 1905-1906, pomimo rosyjskiemu nazwiska właściciela, do 1939r. mieściła się tutaj niemieckojęzyczna szkoła męska. Ulica Alberta (Alberta iela), nazwana tak w hołdzie dla założyciela Rygi, niemieckiemu biskupowi misyjnemu, jest otwartym muzeum architektury przełomu XIX i XX w., której wszystkie bogato dekorowane budowle są dziełem tylko jednego twórcy, niemającego nawet uprawnień architekta, inżyniera budowlanego Michaiła Eisensteina (1867-1921). Pełniąc dość poślednią funkcje naczelnika oddziału drogowego guberni inflanckiej, parał się on projektowaniem "domów dochodowych". W krótkim czasie, w latach 1900-1905, wystawił ich około piętnastu, każdy z nich utrzymany w obowiązującym wówczas stylu secesji. Synem Michaiła był Siergiej Eisenstein, urodzony w Rydze w 1898 r. (zm.1948), legendarny radziecki reżyser, twórca tak znanych filmów, jak Pancernik Potiomkin i Aleksander Newski. Zaprojektowane przez Michaiła Eisensteina kamienice zajmują całą parzystą stronę ul. Alberta, z wyjątkiem narożnych domów nr 12 i 10. Kamienica z malowniczą wieżą narożną pod numerem 12 powstała w 1903 r., jako dom własny łotewskiego architekta Konstantinsa Pekšensa (1859-1928). Budynek nie reprezentuje secesji, ale tzw. narodowy romantyzm, udaną próbę stworzenia łotewskiego stylu narodowego. Właściciel domu wynajmował pokoje głównie swoim znajomym artystom. W mieszkaniu, które zajmowali malarz Janis Rozentals (1866-1916) z żoną, znakomita fińska śpiewaczka Elli Forsell (1871-1943), a także pisarz Rudolfs Blaumanis (1863-1908), urządzono muzeum. W gmachu nr 10 była prywatna szkoła Mironowa z 1903 r., obecnie mieści Wydział Geografii Uniwersytetu Łotewskiego. Dalej znajdują się wybudowane przez Konstantinsa Pekšensa kolejne kamienice: nr 8 (1903), nr 6 (1903), nr 4 (1904), nr 2 (1906) i 2a (1906). Budynki jednych zachwycają, innym nie podobają się, są fascynujące i kiczowate, przeładowane i urokliwe, przytłaczające i pociągające, schlebiające nowobogackim gustom, oraz przynoszą odmianę przytłoczonej surowością zabytków Starego Miasta Rygi. Oto ulice, przy których znajdziemy szczególnie interesujące secesyjne budynki Rygi, w nawiasach nazwiska architektów i rok budowy:
Audeju 7, Stara Ryga (A. Aschenkampf, M. Scherwinsky, 1899). Pierwszy budynek w stylu secesyjnym w Rydze zdobiony stylizowanymi motywami roślinnymi (irysy, kwitnące drzewa, pałki) i maszkaronami.
Audeju 9, Stara Ryga (K. Pēkšēns, 1900). Budynek zdobi ciekawy motyw słońca, typowy dla secesji, symbolizuje rozkwit nowego życia.
Teatra 9, Street, Stara Ryga (H. Scheel, F. Scheffel, 1903). Budynek zdobią postacie mitologiczne: Atena i Hermes, zwieńczony jest postaciami Atlasów podtrzymujących globus ukształtowany ze szkła i cynku, który jest podświetlony w nocy.
Valnu 2, Stara Ryga (E. Friesendorff, 1911). Przyciąga uwagę swoim portalem wejściowym z ekspresyjnymi rzeźbami odkuwek miedzianych postaci z mitologii greckiej, Asclepius bóg medycyny i uzdrawiania, oraz Moira Atropos, bogini losu, symbolizująca bieg życia ludzkiego, dobrobytu i pracy.
Smilsu 2, Street, Stara Ryga (1902). Budynek jest jednym z najlepszych przykładów architektury art nouveau w Rydze: fasada ozdobiona jest wizerunkiem pawia, będący symbolem piękna i pewności siebie w secesji, zaś Herma pod oknem łuku jest uważana za najpiękniejszą kobietę w architekturze secesyjnej Rygi.
Smilsu 8, Stara Ryga (H. Scheel, F. Scheffel, 1902). Budynek bogato zdobiony maszkaronami, istotami hybrydowymi i elementami roślinnymi. Obydwa portale zdobią typowe dla sztuki art nouveau melancholijne kobiety z zamkniętymi oczami. Ornament w korytarzu wejściowym jest uważany przez ekspertów za klasyczny przykład secesyjnych form zdobniczych.
Terbatas 15/17 Centrum miasta (K. Pēkšēns, 1905). Budynek jest jednym z pierwszych przykładów narodowego romantyzmu w Rydze, wykończenia składają się z różnych materiałów budowlanych.
Brīvības 47, Centrum (E. Laube, 1909). Wybitny zabytek narodowego romantyzmu, dynamiczny układ masy, łuki okna rozmieszczone na różnych wysokościach, podkreślenia płaszczyzn dachowych, wysokie szczyty i stożkowate gzymsy na rogach.
Elizabetes 10a i 10b, Centrum (M. Eisenstein, 1903). Budynki są "ubrane" w niezwykle obfite i bogate ozdoby w stylu secesyjnym. 10a - w motyw sprężyny wpleciono kilka elementów dekoracyjnych. Budynek 10b zdobią maski, pawie i figury geometryczne na górnych gzymsach fasady oraz niebieskie płytki elewacyjne na poziomie najwyższej kondygnacji.
Alberta 4, (M. Eisenstein 1904). Najbardziej elegancki i artystycznie najbardziej eklektyczny secesyjny budynek. Wzrok przyciągają trzy głowy Meduzy umieszczone nad gzymsem. Na elewacji znajdują się figury orłów, lwów i płaskorzeźby skrzydlatych lwów.
Strelnieku 4a, dzielnica ambasad (M. Eisenstein, 1905). Budynek jest przykładem niezwykle dekoracyjnego kierunku w secesji, z dużą ilością ozdób, w których style historyczne przeplatają się z kombinacją secesyjnych motywów.
Vīlandes 10, dzielnica ambasad (K. Pēkšēns, 1908). Budynek w stylu narodowego romantyzmu z asymetrycznym połączeniem elewacji, wykończony różnokolorowym tynkiem. Należy zwrócić uwagę klasycystyczne wątki: taniec panny z girlandami i winogronami. Wejście do budynku wykonane jest w kształcie dziurki od klucza.


Miłośnicy secesyjnej Rygi podkreślają, że wybierając się tutaj na spacer powinniśmy nie tylko patrzeć na bruk i okna sklepowe, ale podnieś głowę wyżej, by dostrzec zadziwiające swoją formą i wspaniale zachowane perełki miejskiej architektury. Ryga jest w tym miejscu wyjątkowo piękna - skarby architektury ryskiej jawią się tu w pełnej krasie.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Michai%C5%82_Eisenstein
http://e-przewodniki.pl/przewodnik-obiekt-lOTWA-Ryga-Ulica_%C2%ADAlberta-389e.html
http://www.ttg.com.pl/index.php?mode=2&art=15375

Zdjęcia

ŁOTWA / Ryga / Narodowy romantyzm w Rydze / Alberta 12ŁOTWA / Ryga / Art Nouveau / MaszkaronŁOTWA / Ryga / Art Nouveau / Lwy z kamienicy przy ul.  Alberta 8ŁOTWA / Ryga / Art Nouveau / Kamienica przy ul. Elżbiety 33

Dodane komentarze

AB1 dołączył
03.06.2011

AB1 2013-05-28 22:29:24

Opis zachęca do odwiedzenia Rygi :)

Przydatne adresy

Brak adresów do wyświetlenia.

Strefa Globtrotera

Dział Artykuły

Dział Artykuły powstał w celu umożliwienia zarejestrowanym użytkownikom serwisu globtroter.pl publikowania swoich relacji z podróży i pomocy innym podróżnikom w planowaniu wyjazdów.

Uwaga:
za każde dodany artykuł otrzymujesz punkty - przeczytaj o tym.

Jak dodać artykuł?

  1. Zarejestruj się w naszym serwisie - TUTAJ
  2. Dodaj zdjęcia (10 punktów) - TUTAJ
  3. Dodaj artykuł (100 punktów) - TUTAJ
  4. Artykuły są moderowane przez administratora.

Inne Artykuły

X

Serwis Globtroter.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies). Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz funkcjonalnych - co pozwala dostosować serwis do potrzeb osób, które odwiedzają go wielokrotnie. Ciateczka mogą też stosować współpracujący z nami reklamodawcy. Czytaj więcej »

Akceptuję Politykę plików cookies

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2001 - 2018 Globtroter.pl