Artykuły i relacje z podróży Globtroterów

Tajemnice Sali Czerwonej Ratusza Głównego Miasta Gdańska > POLSKA


Antoni Antoni Dodaj do: wykop.pl
relacje z podróży

Zdjęcie POLSKA / Gdańsk / Zielona Brama / Długi TargTajemnice Sali Czerwonej Ratusza Głównego Miasta Gdańska są zawarte w jej obrazach i ornamentach. Przesłanie tych przedstawień malarskich dotyczyło honoru, lojalności i miłości do ojczyzny, zawierało przestrogi i rady, którym winni podporządkować się miejscy radni w XVI wiecznym Gdańsku. Warto zapoznać się z nimi, by przekonać się, że mimo upływu wieków są nadal aktualne.

Zdjęcia: Zielona Brama, Gdańsk, Długi Targ, POLSKA
Zielona Brama, Gdańsk, Długi Targ, POLSKA


Zwiedzając zabytkowe dzielnice miast, znane obiekty historyczne, pałace i muzea zwykle podziwiamy architekturę i dzieła, które skrywają ich mury. Od kilku lat jest modne odkodowywanie obrazów i innych dzieł mistrzów minionych epok, które przybliżają nam ludzi i ich życie w minionych okresach. Może dlatego częściej sięgamy po literaturę, przewodniki, a nawet powieści historyczne, których akcja rozgrywa się w danym miejscu.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Drewniane schody w Sieni Głównej, POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Drewniane schody w Sieni Głównej, POLSKA


W Ratuszu Głównego Miasta Gdańska bywałem wielokrotnie, nawet wydawało mi się, że znam to miejsce dość dobrze, do czasu gdy jakiś czas temu uczestniczyłem w kolejnym zwiedzaniu sal Ratusza, lecz tym razem przewodnikiem był sam Adam Koperkiewicz, dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. Jego opowieść pozwoliła mi lepiej poznać wiecznie aktualne prawdy, wartości i idee, które tutaj wyzierają z każdego miejsca. Urzeczony tym wydarzeniem umówiłem się z Panem Adamem Koperkiewiczem, na kolejne zwiedzanie Wielkiej Sali Rady w Ratuszu Głównego Miasta Gdańska, nazywanej od dominującego koloru Salą Czerwoną, by pomógł mi odkodować i zrozumieć wymowę zawarte w zdobiących ją obrazach i ornamentach. Owocem tych spotkań są spisane opowieści zawarte w obrazach i ornamentach Wielkiej Sali Rady.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady (prawa strona, od wejścia), POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady (prawa strona, od wejścia), POLSKA


Honor, lojalność i miłość do Ojczyzny
Od ponad pięciuset lat Sala Czerwona była miejscem posiedzeń Rady Miasta i to w niej zapadały istotne decyzje dotyczące wewnętrznej polityki Gdańska, jego prawa i gospodarki. Wzrost bogactwa miasta i idący za tym jego rozwój na przełomie szesnastego i siedemnastego wieku, odczytywane były, jako efekt dobrze sprawowanych rządów, dlatego też w tym czasie miejsce obrad kompetentnych rajców zyskało wystrój godny rangi posiadanej przez nich władzy. Kojarzona z potęgą i bogactwem czerwień ścian Sali Rady nie była przypadkowa, podobnie jak żaden z elementów jej wyposażenia, stanowiącego zróżnicowaną dekorację, która nie tylko upiększała to ważne wnętrze, ale także była pełna ukrytych treści, mających stanowić podpowiedź dla rajców, jaką postawę należy przyjąć w razie moralnych wątpliwości, by decyzje Rady były słuszne i służyły dobru obywateli. Gdyby nie opracowania kronikarzy i historyków, większość opowieści zawartych w obrazach i ornamentach Sali Czerwonej byłaby dla nas niezrozumiała i nieczytelna z powodu zastosowania w nich, nieużywanego obecnie, kodu znaczeń. W czasie powstania dzieł zdobiących Salę fascynowano się symboliką i rebusami, możliwymi do odczytania tylko przez wtajemniczonych. Rajcy miejscy, jako osoby światłe, obeznane z tendencjami w kulturze ówczesnej Europy, dzięki licznym kontaktom handlowym i podróżom do najważniejszych wówczas miast, potrafili odczytać w obrazach autorstwa Izaaka van den Blocka, umieszczonych w stropie Sali Czerwonej, wymowę epizodów z mitologii greckiej i rzymskiej, a także scen starotestamentowych. Przesłanie tych przedstawień malarskich dotyczyło honoru, lojalności i miłości do ojczyzny. Rajcy zdawali sobie sprawę z wymogów etycznych, opartych na systemie religijnym, który trochę straszył i napominał, trochę zmuszał do pracy nad sobą, z czym wiązało się wiele ludzkich nakazów. Najgorszym by było dla miejskiej rady, gdyby każdy z rajców kierował się tylko osobistym interesem i opierał się wyłącznie na własnej wiedzy i osobistych przemyśleniach. Rada Miasta Gdańska, żeby zachować i rozwijać jego wielkość, musiała być zwartym ciałem, które przychodziło do Wielkiej Sali ścierać się i dyskutować, by podjąć decyzje zgodne z zasadami moralności, podporządkowane Bogu, by nie spowodowały jakiegoś zakrętu dziejowego. Przedstawione w obrazach sytuacje z Biblii były swego rodzaju podpowiedzią, materiałem do refleksji. Motywów biblijnych, opatrzonych sentencjami ze słowem Jahwe jest wiele. Co ciekawe do Czerwonej Sali często przychodzą świadkowie Jehowy, bo nie ma nigdzie takiego miejsca, gdzie by tyle było napisów słowa Jahwe. Przychodzą też menonici, szukający śladów swoich braci, przodków, którzy uciekli z Niderlandów przed prześladowaniami. Geometryczne motywy w intarsjach ław stanowią nawiązanie do świata minerałów, zaś sceny myśliwskie i ornamenty florystyczne w intarsjach nad ławami odnoszą się do świata ożywionego roślin, zwierząt i ludzi. W siedziskach wokół stołu, na których spoczywali rajcy jest tzw. materia nieożywiona, wyrażona w postaci kompozycji artystycznej różnych struktur i geometrycznych wzorów, mówiących, że najpierw świat był nieożywiony. Sceny na fryzie wokół sali symbolizują czas, kiedy na ziemi pojawił się człowiek, pokazują różne formy jego działalności, np. pracę na roli, polowania jak i sferę duchowości.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Renesansowy kominek w Wielkiej Sali Rady , POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Renesansowy kominek w Wielkiej Sali Rady , POLSKA


Do republiki jak do ognia
Wspaniały renesansowy kominek, autorstwa Willema van der Meera, zdobiony przedstawieniem herbu Gdańska, imponujący rozmiarem i bujnymi zdobieniami, miał dodać Sali godności, właściwej tak reprezentacyjnej przestrzeni. Jego rola była przede wszystkim dekoracyjna. W późniejszych latach obok kominka wykuto przejście do sąsiedniej kamienicy, dzięki czemu powiększono powierzchnię dostępną rajcom. W czasach PRL znajdujący się na kominku napis „Do republiki jak do ognia” komentowano, jako wskazanie na więź Gdańska z Rzeczpospolitą, co nie do końca jest prawdą. Jest to przede wszystkim wyraz republikańskich dążeń gdańszczan, którzy umieszczenie sentencji zlecili mistrzom niderlandzkim, wykonawcom kominka, po wyprawie do Włoch. Rajcy pojechali tam z pomocą żywnościową i wiemy, że bardzo się zainteresowali funkcjonowaniem Wenecji, miasta – republiki, miasta – portu, świetnie zarządzanego i niezwykle bogatego. Ten wzór chcieli przenieść do Gdańska. Dla nich niezwykle istotny był ustrój miasta, republikański system zarządzania i stąd słowa: „Do republiki jak do ognia”. System republikański miasta uznali za najbardziej efektywny, porównywali go do ognia, który jest bardzo pożyteczny, jeżeli umie się nim posługiwać, równocześnie potrafi wyrządzić olbrzymie szkody, łącznie z pożarem domu czy miasta. Drugi napis głosi „Ognia nie sposób przeciąć mieczem”, co oznacza, że republika jest silna, samo odradzająca się, samo ratująca się. Niżej jest dwóch wojowników, co oznacza, że mimo to, armia jest konieczna, że sama wiara, idee i postawy obywatelskie nie zapewniają bezpieczeństwa. Republika również musi posiadać swój system militarny dla wsparcia w warunkach zagrożenia.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Sąd Ostateczny, POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Sąd Ostateczny, POLSKA


Najważniejszy jest obraz, który wisiał nad miejscem zajmowanym przez burmistrzów. Jest to „Sąd Ostateczny”, podzielony kolumną, na której wspierają się Tablice Dekalogu oraz krucyfiks - dwa filary wiary protestanckiej, zastępujące umieszczonego tradycyjnie w tym miejscu Archanioła Michała z wagą. Po lewej przedstawiono zbawionych, natomiast po prawej potępionych na tle walących się murów Rzymu – w tym przypadku symbolu papiestwa. Miał przypominać rajcom, że nie mogą postępować według własnego uznania i tylko na sobie polegać, podczas podejmowania decyzji. Decyzje bowiem, dotyczą potem całego ogółu i mogą prowadzić miasto do katastrofy. Ten bicz boży sądu ostatecznego nad nimi dosłownie i w przenośni wisiał.
Pozytywne lub negatywne cechy rajców miejskich
Wszystkie obrazy wokół sali są wskazaniami, które mówią, czym rajcy gdańscy powinni się kierować. Na pewno sprawiedliwością, wiedzą, religijnością, współpracą i eliminowaniem konfliktów, stałością poglądów i wolnością, bo tylko wolni obywatele są szczęśliwi. Te obrazy pokazują też drugą stronę – co się dzieje, jeżeli tych wskazań nie ma, jak wygląda sytuacja, kiedy nie ma prawa, nie ma mądrości, nie ma religijności, nie ma pokoju, nie ma wolności i nie ma stałości. Gdańskie kompozycje tworzył w latach 1594–1595, wówczas 67-letni artysta Hans Vredeman de Vries. Przyjechał do Gdańska z Hamburga, wraz z rodziną wziąć udział w konkursie na modernizację Twierdzy Wisłoujście i przegrał z Antonem van Opbergenem. Żeby jakoś przeżyć, stanął ponownie do konkursu. Tym razem powierzono mu wymalowanie obrazów w Sali Rady. Inżynierskie oko twórcy tych obrazów uwidoczniają szerokie, otwarte wnętrza budowli z wspaniale poprowadzoną perspektywą architektoniczną, wykonaną jakby pod linijkę z licznymi bocznymi arkadami lub oknami. We wnętrzach tych przedstawiono wielofiguralne sceny, które obrazują pozytywne lub negatywne cechy rajców miejskich.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady (lewa strona, od wejścia), POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady (lewa strona, od wejścia), POLSKA


Cykl zaczyna się od obrazu „Sprawiedliwość” podzielonego na dwie części, z lewej strony ukazane są sprawiedliwe sądy, po prawej – nieuczciwość, przejawiająca się w zawiązanych oczach postaci z nierówną wagą szalkową, czy w scenie wręczenia łapówki. Podobnie przedstawiono dalsze obrazy: „Mądrość” – po lewej stronie toczy się debata, po prawej pokazany jest przykłady głupoty, chłop zakopuje studnię, gdy cielę już w niej utonęło.

Zdjęcia: Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady, alegoryczny obraz Sprawiedliwość i Niesprawiedliwość, POLSKA
Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska, Pomorze, Wielka Sala Rady, alegoryczny obraz Sprawiedliwość i Niesprawiedliwość, POLSKA


Tak przedstawione niderlandzkie przysłowie, odpowiada naszemu „Mądry Polak po szkodzie”. Kolejny obraz „Pobożność” ukazuje po lewej stronie czytanie Pisma Świętego, po prawej zaś czczenie złotego cielca, dalej „Zgoda”, z przedstawionymi po lewej stronie symbolami pokoju i opieki, a po prawej scena bójki. Kolejne obrazy: „Wolność” – na pierwszym planie pochód z symbolem „Libertas”, zaś w tle, po prawej stronie - atak żołnierzy na statki. „Stałość”, z lewej strony przedstawia trwanie w wierze, a z prawej próżność i kult ciała.



Obrazy w Sali Czerwonej przestrzegają przed samozadowoleniem, jeżeli widzimy tylko dobre strony swojego postępowania. Uprzytomnienie zagrożenia jest również ważne w społecznym życiu.

Zdjęcia: Gdańsk, Pomorze, Katownia w Gdańsku, POLSKA
Gdańsk, Pomorze, Katownia w Gdańsku, POLSKA

Zdjęcia

POLSKA / Gdańsk / Zielona Brama / Długi TargPOLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Wielka Sala Rady (lewa strona, od wejścia)POLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Wielka Sala Rady (prawa strona, od wejścia)POLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Sąd OstatecznyPOLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Wielka Sala Rady, alegoryczny obraz Sprawiedliwość i NiesprawiedliwośćPOLSKA / Pomorze / Gdańsk / Katownia w GdańskuPOLSKA / Pomorze / Gdańsk / Zdobienia Wielkiej Sali Rady w RatuszuPOLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Drewniane schody w Sieni GłównejPOLSKA / Pomorze / Gdańsk, nad Motławą / Panorama z Zielonego MostuPOLSKA / Pomorze / Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta Gdańska / Renesansowy kominek w Wielkiej Sali Rady

Dodane komentarze

brak komentarzy

Przydatne adresy

Brak adresów do wyświetlenia.

Strefa Globtrotera

Dział Artykuły

Dział Artykuły powstał w celu umożliwienia zarejestrowanym użytkownikom serwisu globtroter.pl publikowania swoich relacji z podróży i pomocy innym podróżnikom w planowaniu wyjazdów.

Uwaga:
za każde dodany artykuł otrzymujesz punkty - przeczytaj o tym.

Jak dodać artykuł?

  1. Zarejestruj się w naszym serwisie - TUTAJ
  2. Dodaj zdjęcia (10 punktów) - TUTAJ
  3. Dodaj artykuł (100 punktów) - TUTAJ
  4. Artykuły są moderowane przez administratora.

Inne Artykuły

X

Serwis Globtroter.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies). Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz funkcjonalnych - co pozwala dostosować serwis do potrzeb osób, które odwiedzają go wielokrotnie. Ciateczka mogą też stosować współpracujący z nami reklamodawcy. Czytaj więcej »

Akceptuję Politykę plików cookies

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2001 - 2018 Globtroter.pl