Artykuły i relacje z podróży Globtroterów

Gdzie jest ta ulica, gdzie jest ten dom? > POLSKA


Za widnokręgiem Za widnokręgiem Dodaj do: wykop.pl
relacje z podróży

Zdjęcie POLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Staszica / Wieś w mieścieRefleksje z wizyty w białostockiej dzielnicy Bojary. Jest to największa enklawa starej, często drewnianej zabudowy w mieście. Niegdyś była dzielnica prestiżową, potem zapomnianą i skazaną na wyburzenia. Obecnie, pomału odradza się choć często w zmienionej formie.

Za szkolnych, spędzonych w rodzinnym Białymstoku lat, na zaproszenie kolegi ze szkolnej ławy udaliśmy się odwiedzić dom, w którym mieszkała jego babcia. Było letnie upalne popołudnie. Gdy zamknęła się za nami skrzypiąca furtka poszliśmy ścieżka gęsto obramowaną nieprzyciętymi krzakami w kierunku drewnianego domu. Po kilku schodkach weszliśmy na przeszkloną werandę, a z niej do ciemnego korytarz. W środku panował zapach starego drewna i stały meble pamiętające przedpeerelowskie czasy. W jednym z pokojów na łóżku wśród zdobionych koronkami piernatów leżała starsza Pani. Jej zamknięte oczy i blada cera zdradzały, nawet takiemu szczeniakowi jakim byłem wówczas, że właśnie wybiera się w ostatnią podróż. W sieci pajęczyny bzyczała beznadziejnie zaplątana mucha.

Zdjęcia: Białystok, ul. Staszica, podlaskie, Wieś w mieście, POLSKA
Białystok, ul. Staszica, podlaskie, Wieś w mieście, POLSKA



Obraz ten stał się dla mnie swoistym symbolem przemijania zarówno na poziomie osobniczym jak i struktury jaką jest miasto. Białystok prześmiewczo bywał zwanym wojewódzką wsią ze względu na obfitość drewnianej zabudowy. W czasach XIX-wiecznej szybkiej industrializacji szukający pracy mieszkańcy wsi przywozili tu rozebrane na części swoje domy by, po ich złożeniu na wydzierżawionej działce, kontynuować życie jak na wsi. Z kolei inteligencja korzystając z obfitości tego budulca mogła budować ułudę kontynuacji życia w wiejskim dworku (na Podlasiu dwory murowane były zawsze rzadkością). A i kamienicznicy nie gardzili drewnem stawiając czynszówki z tego budulca.

Zdjęcia: Białystok, ul. Koszykowa, podlaskie, Kocie łby, POLSKA
Białystok, ul. Koszykowa, podlaskie, Kocie łby, POLSKA



Za każdym razem gdy odwiedzam Białystok staram się wpaść na Bojary. Dzielnica ta położona niespełna kilometr od wizytówki miasta - mieszczącego Uniwersytet Medyczny pałacu Branickich - jest kwintesencją drewnianego, lub jak kto woli, wiejskiego miasta.
Spacerując wąskimi, bywa, że wyłożonymi koci łbami, uliczkami zastanawiam się czy opisana wyżej scena mogła się zdarzyć w domu przy którejś z nich. Mój problem bowiem polega na tym, że nie potrafię zlokalizować tego miejsca na współczesnej mapie miasta. Na przełomie lat 60-tych i 70-tych XX w. Polska szykowała się do gierkowskiego skoku, który prócz industrializacji za zachodnie kredyty polegał też na przyśpieszeniu budownictwa mieszkaniowego. Białystok nie był wyjątkiem, powstała fabryka domów, prefabrykaty z której zasiliły place budów w wielu dzielnicach. Zabudowa weszła na tereny niezabudowane, ale też z wielką bezwzględnością wdarła się na teren tradycyjnej zabudowy jedno- lub kilkorodzinnej. Budowaliśmy wszak drugą Polską, do której nie pasowały nawet najbardziej malownicze lecz zdekapitalizowane domki z ogródkami.

Zdjęcia: Białystok, ul. Koszykowa, podlaskie, Kocie łby 2, POLSKA
Białystok, ul. Koszykowa, podlaskie, Kocie łby 2, POLSKA



W bezpośrednim sąsiedztwie Bojar powstało osiedle Piasta (od nazwy przebiegającej w pobliżu ulicy). Pod jego budowę rozebrano kilkanaście domów przy ulicy Warszawskiej, znoszono lub zmieniano przebieg całych ulic. Okopowa i Grzybowa zniknęły z całą zabudową, Skorupska, którą niegdyś biegła granica między Koroną a Wielkim Księstwem Litewskim straciła początkową część oraz zabudowę po stronie parzystej. Tworzony wiekami układ urbanistyczny uległ całkowitemu zatarciu, a z nim i styl życia społeczności, której reprezentantką była babcia mego szkolnego kolegi.
Brutalność tych zmian wywołała protesty mieszkańców tradycyjnych domów. Władze trochę odpuściły politykę masowych wyburzeń. W 1988 roku na IX Ogólnopolskim Sympozjum Architektury Regionalnej uchwalono Kartę Bojarską wzywającą na przykładzie tej dzielnicy do "ratowania miejskich zespołów architektury regionalnej dotychczas pozostających poza praktyką działań konserwatorskich oraz przeciwdziałanie procesom destabilizacyjnym w społecznościach lokalnych".

Zdjęcia: Białystok, ul. Wiktorii róg Glinianej, podlaskie, Mały i mniejszy, POLSKA
Białystok, ul. Wiktorii róg Glinianej, podlaskie, Mały i mniejszy, POLSKA



Po upadku komunizmu arogancję planistów zastąpiła arogancja deweloperów. Nowa zabudowa, tak apartamentowce, jak i przeskalowane jednorodzinne rezydencje wgryzały się w starą zabudowę. Opuszczone drewniaki padały ofiarą podpaleń. Władze miasta przyjęły tymczasem ambiwalentną postawę. Z jednej strony chwaliły się posiadaniem w mieście enklawy tradycyjnej zabudowy, z drugiej robiły niewiele, aby ją chronić. W 2007 roku przyjęto wreszcie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wykluczający zabudowę wielorodzinną oraz narzucający nowym budynkom styl opisany w załączonych wzornikach. Był to krok niezbędny, ale nie decydujący. Dzielnica zaczęła odżywać dopiero z rozpoczęciem remontów zdewastowanych domów pozostający we władaniu miasta oraz wraz z wysypem inicjatyw rewitalizacji kulturalnej podejmowanych tak przez instytucje miejskie jak i organizacje społeczne.

Zdjęcia: Białystok, ul. Staszica, podlaskie, Białostocka szkoła muratorska, POLSKA
Białystok, ul. Staszica, podlaskie, Białostocka szkoła muratorska, POLSKA



Ostatnia przechadzka po bojarskich uliczkach słonecznym, kwietniowym rankiem po raz pierwszy od dawna nie napawała melancholią. Proporcje domów zadbanych do opuszczonych zmieniły się na korzyść tych pierwszych. Szyldy i reklamy na niektórych z nich dowodzą, że nie służą one tylko jako miejsce noclegu. Może jest jednak przyszłość przed Bojarami.


Historia rozwoju, upadku i odnowy białostockiej dzielnicy Bojary.

Zdjęcia

POLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Staszica / Wieś w mieściePOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Koszykowa / Kocie łbyPOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Koszykowa / Kocie łby 2POLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Wiktorii róg Glinianej / Mały i mniejszyPOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Staszica / Białostocka szkoła muratorskaPOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Poprzeczna / Białostocka szkoła muratorska 2POLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Wiktorii / Kamienica po bojarskuPOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Poprzeczna / Drewniany modernizmPOLSKA / podlaskie / Białystok, Stary Rynek, widok od Poprzecznej / Nowe, ale drewnianePOLSKA / podlaskie / Białystok, ul. Wiktorii / Po remoncie

Dodane komentarze

ru_da dołączył
16.06.2014

ru_da 2019-10-02 10:16:31

Cieszę się, że kogoś jeszcze interesuje temat Bojar - historycznej dzielnicy Białegostoku, bez wątpienia zasługującej na ochronę. To dzielnica mojego dzieciństwa, choć mieszkałam nie na samych Bojarach, lecz w bezpośrednim sąsiedztwie, w dzielnicy Piasta. Tu chodziłam do żłobka, do przedszkola, do szkoły... Wykopy pod obecne osiedle Piasta to był teren moich dziecięcych zabaw :))
Zainteresowanym historią tej urokliwej części Białegostoku polecam ciekawe artykuły:
https://bialystoksubiektywnie.com/blog/2017/12/08/serce-bojar-bojary-bialystok/
https://bialystoksubiektywnie.com/blog/2017/11/16/bojary-historia-bialegostoku/
Autorka opisuje szczegółowo historię Bojar i zamieszcza wiele pięknych zdjęć z tej dzielnicy.
Pozdrawiam.

Przydatne adresy

Brak adresów do wyświetlenia.

Strefa Globtrotera

Dział Artykuły

Dział Artykuły powstał w celu umożliwienia zarejestrowanym użytkownikom serwisu globtroter.pl publikowania swoich relacji z podróży i pomocy innym podróżnikom w planowaniu wyjazdów.

Uwaga:
za każde dodany artykuł otrzymujesz punkty - przeczytaj o tym.

Jak dodać artykuł?

  1. Zarejestruj się w naszym serwisie - TUTAJ
  2. Dodaj zdjęcia (10 punktów) - TUTAJ
  3. Dodaj artykuł (100 punktów) - TUTAJ
  4. Artykuły są moderowane przez administratora.

Inne Artykuły

X

Serwis Globtroter.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies). Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz funkcjonalnych - co pozwala dostosować serwis do potrzeb osób, które odwiedzają go wielokrotnie. Ciateczka mogą też stosować współpracujący z nami reklamodawcy. Czytaj więcej »

Akceptuję Politykę plików cookies

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2001 - 2018 Globtroter.pl