Po Kujawsko - Pomorskim: Zamki krzyżackie (cz. 4). > POLSKA

W przepisach zakonnych stało, że zamki maj± być od siebie oddalone o dzień drogi maksymalnie, czyli ok 50 km. Tak, aby rycerz mógł przejechać od zamku do zamku, nie nocuj±c nigdzie. Gdyby jednak nie udało to mu się, nocował w pełnym rynsztunku i przy zapalonym ¶wietle. Te i wiele innych przepisów, było wynikiem wojen krzyżowych, w których bracia Zakonu Naj¶więtszej Marii Panny brali udział. Dlaczego rycerze zakonnicy chcieli posiadać państwo? Wiemy, że do XIX wieku istniało jeszcze inne państwo zakonne - Kawalerów Maltańskich.


Zakonnicy w pewnym momencie swej historii poł±czyli się z państwem Kawalerów Mieczowych. Czyli widzimy, że istnienie jako takiego państwa zakonnego w tamtych czasach nie jest czym¶ niezwykłym. Po pierwsze, rycerze zakonni rekrutowali się głównie ze szlachty niemieckiej. Nie obce więc im było posiadanie beneficjów i zarz±dzanie dobrami i walka w obronie poddanych. Wynikało to w prostej linii z systemu feudalnego, który w ¶redniowieczu był czym¶ tak normalnym, jak dzisiaj demokracja. Po drugie, różne klasztory porozrzucane luĽno po wielu państwach nie gwarantowały im bezpieczeństwa. Przekonali się o tym templariusze, których zakon został zniszczony przez króla Filipa pięknego.


Własna ziemia, własne państwo, gwarantowały zakonnikom bezpieczeństwo. Jednak osiedlanie się na tamtych terenach nie było takie proste. Na samym pocz±tku wojny z Prusami wcale nie było kolorowo. Krzyżacy ponosili wielkie straty i zaczęto się zastanawiać co z tym fantem zrobić (pisałem nieco o tym w poprzedniej czę¶ci)? Brutalno¶ć wojen tamtego czasu była ogromna. Pierwsi Krzyżacy, których było sze¶ciu zbudowali mini twierdzę w konarach drzewa. Nie mogli liczyć na pomoc księcia Konrada z Mazowsza, bo lizał rany po łupniu, jakiego dostał od Prusów wła¶nie. Jednak do¶wiadczenie wojenne, odwaga i determinacja zrobiły swoje. Od postawy obronnej przeszli Krzyżacy do ofensywy i najpierw ustabilizowali sytuację w ziemi Chełmińskiej, a następnie kawałek po kawałku wydzierali ziemię Prusom, co nie było wcale łatwe. Niestety, w czasie walk zamordowano ok 70 tys. Prusów. Reszta się poddała władzy zakonu. Na skutek perturbacji politycznych we Włoszech stolicę w XIV w. przeniesiono już do Malborka.



Zaczęto rozbudowywać sieć zamków. Niektóre, w których rezydowali Komturowie (w innych zakonach rycerskich komandorie) były okazałe i potężne. Inne były czasem niewielkimi budynkami przystosowanymi do celów mieszkalno obronnych. Jednak cała sieć była potężn± sił±. Gdy minęły czasy podbojów, zaczęły się czasy gospodarzy. I tu Krzyżacy okazali się mistrzami. Liczne miasta, wioski, gospodarstwa, drogi, zamki spowodowały niesamowity skok cywilizacyjny i zjednały nowym panom Prusów, którzy z tej szansy skorzystali. Wielu z nich uległo nawet zniemczeniu. Ponieważ w internecie można znaleĽć wiele informacji o omawianych obiektach, skupię się bardziej na wrażeniu, jakie owe wizyty wywołały. Pierwszy z nich, to ruiny zamku w Toruniu zniszczonego przez mieszczan w okresie wojny trzynastoletniej. Był to olbrzymi warowny zamek. Gdy wchodzi się na teren ruin, to aż łezka kręci się w oku, że nie można podziwiać do w cało¶ci. Można zobaczyć podziemia, czę¶ć fortyfikacji i nietknięte gdanisko, pełni±ce rolę toalety. Wprawne oko wypatrzy również pozostało¶ci infrastruktury zamkowej w postaci magazynów, młyna i innych tym podobnych rzeczy. W Radzyniu Chełmińskim, niewielkiej miejscowo¶ci, możemy podziwiać olbrzymi± bryłę zrujnowanego zamku.



Mieli¶my nieco pecha, bo przyjechali¶my tu już pod wieczór, ponadto bractwo rycerskie wróciło dopiero spod Grunwaldu i jego przedstawiciele nie byli zbyt go¶cinni. Pewnie zmęczenie dało we znaki. Czę¶ć wystaw znajduje się w zamkowych piwnicach. W ogólnym zamy¶le zamek przypomina mi ten w Gniewie. Jest on do¶ć sporych rozmiarów. Fasada potrafi przyprawić o zawrót głowy. Zamek Bierzgłowski został wyremontowany dzięki staraniom ks. Mariana Szańcy i jest dzi¶ domem rekolekcyjnym diecezji Toruńskiej. Dzięki życzliwo¶ci obecnego księdza dyrektora mogłem podziwiać kaplicę zamkow±, jego wnętrza. Jednak na teren zamku można również zajrzeć będ±c przejazdem. Na pewno nie spotkamy się z niemiłym przyjęciem. Jest to zamek ¶redniej wielko¶ci, składa się z podzamcza i zamku wła¶ciwego. Prowadzi do niego piękna brama. Na portalu prowadz±cym do zamku można zobaczyć piękn± rzeĽbę rycerza na koniu. Zamek w ¦wieciu jest porównywalny z zamkiem Bierzgłowskim. Bryła z baszt± i resztki fortyfikacji zachowały się całkiem nieĽle. Co prawda nie ma takiego wrażenia jak w Radzyniu, ale jednak dla miło¶ników historii będzie na pewno atrakcyjny. Najbardziej niesamowitym miejscem odwiedzonym przez nas był zamek w Nowym Jasińcu. Dowiedzieli¶my się o nim pytaj±c o ciekawostki z okolicy pewnego mieszkańca Koronowa.



Zwiedzali¶my wówczas ko¶ciół pocysterski. Niestety klasztor przeznaczono na więzienie. Człowiek, którego zapytali¶my wygl±dał jakby był częstym lokatorem owego obiektu. Ku naszemu zdziwieniu okazał się bardzo miły i grzeczny. Opowiedział nam o owym zamku i przez to zapalił chęć udania się tam. (Nie s±dĽmy ludzi po pozorach). Trudno było go znaleĽć, bo sami mieszkańcy mieli trudno¶ć ze wskazaniem drogi. W końcu dojechali¶my na miejsce. I wielka niespodzianka. Pierwsze co zobaczyli¶my, to było piękne jezioro położone w¶ród ł±k. Zamek był malutki, podobny do tego na B±kowej Górze w woj. łódzkim, choć nie z kamienia, ale cegły. Ł±ka, ¶wierszcze, zapach kwiatów, zbóż, lustro wody, w którym odbijały się chmury i słońce sprawiły, że pod zamkiem urz±dzili¶my sobie piknik. Nowy Jasiniec, mały zamek krzyżacki, póĽniej zbór protestancki, teraz zwykła ruina zdradzał poprzez bryłę i ukształtowanie terenu walory militarne.



Pewnie mimo niewielkiej bryły umiał ze sprawn± załog± odeprzeć nie jeden atak. Warto czasem zajrzeć do miejsc, których nie ma w przewodnikach. Na miejscu bydgoskiego zamku można dzi¶ zobaczyć neogotycki ko¶ciół ¶w. Andrzeja Boboli z 1903 r. Jeszcze w zeszłym wieku można było zobaczyć jego ruiny. A był to zamek potężny. Ciekawostk± jest to, że mogła go długi czas bronić nawet niewielka załoga. ¦wiatczy to o inteligencji jego budowniczych. W Grudzi±dzu byli¶my już wieczorem i niestety teren zamku był niedostępny, a to ze względu na odbudowę wieży zamkowej. Dla zainteresowanych tematyk± artykułu umieszczam linki:
Zamek w Bydgoszczy: http://turystyka.bydgoszcz.pl/art/12/makieta-zamku.html
Zamek w Toruniu: http://www.ckzamek.torun.pl/
Zamek w Bierzgłowie: http://www.zamekbierzglowski.eu/
Zamek w Radzyniu Chełmińskim: http://zamek-radzyn.pl/
Zamek w ¦wieciu: http://www.zamkipolskie.com/swiecie/swiecie.html
Zamek w Jasińcu: http://www.zamki.pl/?idzamku=nowyj
Zamek w Grudzi±dzu: http://www.zamkipolskie.com/grudz/grudz.html