Artykuły i relacje z podróży Globtroterów

Bardejov najbardziej gotyckie miasto Słowacji > SłOWACJA


Antoni Antoni Dodaj do: wykop.pl
relacje z podróży

Zdjęcie SłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele / AstoriaBardejov nazywane najbardziej gotyckim miastem Słowacji, jest jednym z najpiękniejszych miast europejskich. Od 2000 roku Bardejov(po polsku Bardiów) i jego kolorowa, wręcz bajkowa starówka, z ratuszem niczym chatka z piernika, został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Początki położonego w północno-wschodniej Słowacji Bardejova sięgają X-XI wieku. W XIII i XIV wieku, dzięki korzystnemu położeniu na starym szlaku handlowym, działalności rzemieślników i przywilejom królewskim, stał się jednym z ważnych miast Królestwa Węgierskiego. W XV wieku Bardejov doświadczył największego rozkwitu, za przyczyną wysokiego poziomu miejscowego rzemiosła, a przede wszystkim płóciennictwa, którego roczna produkcja osiągała ćwierć miliona łokci. Unikalna organizacja produkcji, bielenia i sprzedaży płótna, dawała miastu ważne miejsce w historii gospodarczej Królestwa Węgier i Słowacji. Tutaj mógł tkać każdy i niepotrzebne były żadne świadectwa czeladnicze. Natomiast monopol na kupno i sprzedaż płótna, miasto posiadało aż do XVI w. Urzędnicy wykupywali utkane płótno i przekazywali do bielenia w miejskich bielarniach. Następnie sprzedawali je na targach w całym Królestwie Węgier. Organizacja płóciennictwa w Bardejovie była ewenementem w ówczesnej Europie. Kolejnym ważnym rzemiosłem było garncarstwo, którego powstały w 1485 roku cech należał do najstarszych na Słowacji. Szczególne znaczenie dla miasta miało browarnictwo. W produkcji piwa stawiano tu nie na ilość, lecz na jakość. Źródła historyczne wspominają, że piwo bardejovskie podawano na ślubie króla Macieja Korwina. Do rozwoju miasta przyczynili się kupcy handlujący płótnem i winem z bardzo oddalonymi terenami. Ponieważ miasto było właścicielem winnic w okolicach Tokaju, wino kupców bardiejowskich pokrywało jedną trzecią corocznego spożycia w Krakowie.
W XVI wieku nastąpił także niebywały rozwój kulturalny miasta. Wiązało się to z rozprzestrzenianiem się idei reformacji, której przedstawicielem był pochodzący z Bardejova Leonard Stöckel, uczeń Marcina Lutra i przyjaciel Filipa Melanchtona. Założona przez niego szkoła i opracowane w 1540 roku jej zasady – Leges scholae Bartfensis (Ustawy szkoły bardejovskiej) – były najstarszymi tego rodzaju ustawami na Słowacji. W XVI – XVIII wieku miasto stało się ważnym ośrodkiem drukarskim. Pierwszą tłocznię założył David Gutgesel, który wydawał literaturę teologiczną, różne utwory polemiczne, podręczniki i kalendarze. Wielkie znaczenie miało przetłumaczenie i wydanie w 1581 roku katechizmu M. Lutra, pierwszej książki, która ukazała się w języku słowackim. Wiele cennych publikacji wyszło spod pras tłoczni Klösów. W 1710 roku w Drukarni Miejskiej wydrukowane zostały pierwsze numery najstarszego dziennika węgierskiego Mercurius veridicus ex Hungriae. Tutaj otwarto pierwszą w Królestwie Węgierskim bibliotekę publiczną. Stagnacja gospodarcza, jaka dotknęła miasto po zakończeniu powstań stanowych przeciw Habsburgom w końcu XVIII wieku sprawiła, że przestało rozwijać się, co pozwoliło przetrwać do naszych czasów pierwotnemu układowi urbanistycznemu. Niezakłócone późniejszymi przebudowami centrum Bardejova oddaje charakter i klimat miasta z XVI wieku. Jednym z najcenniejszych zabytków miasta jest bazylika św. Idziego, której budowę rozpoczęto w drugiej połowie XIV wieku, a obecny kształt uzyskał po pożarze w 1878 roku. Jego najcenniejszymi elementami jest jedenaście późnogotyckich ołtarzy skrzydłowych z XV i XVI wieku, kamienne tabernakulum w kształcie wieży oraz rzeźby, piaskowcowa pieta z lat 1430-1440 i dekoracje malarskie. Godna uwagi jest również tzw. ława senatorska z początku XVI wieku, w której zasiadali członkowie ścisłej rady miejskiej. Drugą ważną budowlą Bardejova jest ratusz, który został wybudowany w latach 1505 – 1509. Jest to obiekt wyjątkowy, gdyż łączy w sobie elementy architektury późnogotyckiej i wczesnego renesansu. Jego ozdobą jest rzeźbiony kamienny gzyms. Jedna z płaskorzeźb przedstawia chłopca z głową między nogami i wypiętym tyłkiem. Według legendy miała to być zemsta jednego z rzeźbiarzy, za niedotrzymanie przez starostę uzgodnionych warunków zapłaty. Ratusz przez ponad 400 lat był siedzibą samorządu miejskiego i centrum życia handlowego miasta. Od początków XX wieku znajduje się w nim Muzeum Šarišskie.
Burmistrzem miasta Bardiejov jest dr med. Boris Hanuščak. Kiedy w lipcu ubiegłego roku zapytałem o jego sposób na łączenie przeszłości z teraźniejszością, odparł, że rozpoczynając swój urząd w 1999 roku, postawił dla miasta dobrą diagnozę, która sprawdza się do tej pory. W 2000 roku centrum historyczne miasta Bardejov, wraz z dzielnicą żydowską, zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, zaś w 2010 roku Bardejov został uznany za najładniejsze miasto na Słowacji i ten status utrzymuje do dzisiaj. – Uważam, powiedział, że ważną rolą burmistrza jest połączenie działań, mających na celu zapewnienie ochrony i odnowy dziedzictwa kulturowego, z wysiłkami zmierzającymi do zwiększenia atrakcyjności miasta dla swoich mieszkańców, turystów i potencjalnych inwestorów. Naturalnie, stopień ochrony zabytków, zależy od możliwości finansowych miasta. Wizerunek miasta jest obrazem ludzi, którzy żyją w nim od pokoleń. Otrzymaliśmy w darze od nich unikalny wygląd miasta z jego architekturą i wspaniałą historią. Dlatego staramy się odpowiedzialnie dbać o jego wizerunek, uwzględniając rozwój terenów przyległych, obok zabytkowego centrum miasta. Bardejov zawsze będzie szczególny, wyjątkowy i niepowtarzalny, ponieważ zawsze byli i zawsze będą ludzie, którzy się o niego troszczą. Ciężka praca, umiejętności i mądrość naszych przodków skłaniały do odpowiedniego szacunku i uznania w minionym okresie. Łączenie przeszłości z teraźniejszością, ochrona i odbudowa rzadkich klejnotów, które otrzymaliśmy w spadku od naszych przodków, jest podstawą naszych bieżących działań, mających na celu zachowanie i odbudowę zabytków w naszym mieście. Znaczącą pozycję i szereg przywilejów Bardejov uzyskał w 1352 r., gdy nabył prawo do organizowania targów. I nie był to przypadek. Bardejov, jako rozwijające się miasto z jego korzystnym położeniem geograficznym stał się częścią głównych szlaków handlowych. Dzięki następnym pokoleniom, pomimo trudnych lat i katastrof, udało im się zachować większość autentycznego obrazu średniowiecznego miasta. Od 1950 roku miasto jest objęte ochroną konserwatorską, wtedy też rozpoczął się systematyczny proces kompleksowej rewitalizacji Bardejova. Spacer historycznym Bardejovem jest jak przeglądanie pięknego albumu, którego mieszkańcy piszą dalsze stronice. Zapraszam, wszyscy jesteście mile widziani w Bardejovie – dodał na pożegnanie burmistrz dr Boris Hanuščak.
Nieodłączną częścią zabudowy centrum historycznego miasta są domy mieszczańskie. Wiele z nich do dziś zachowało oryginalny gotycki i renesansowy wystrój. Niewielkie zmiany w ich wyglądzie nastąpiły po pożarach, jakie ogarnęły miasto w 1878 i 1902 roku. Jednym z najbardziej cennych domów mieszczańskich jest tzw. Ganzughof, pochodzący z drugiej połowy XV wieku z interesującym portalem oraz rokokowymi malowidłami fasady. W domu mieszczańskim, pod numerem 41 urodził się kompozytor i dyrygent Béla Kéler. Następny dom, z numerem 42, to Weinhaus, gdzie na parterze znajdowała się winiarnia miejska, a pod nią były ogromne piwnice, w których magazynowano wina z winnic tokajskich. Na końcu ulicy Więziennej był dom kata miejskiego. Średniowieczny Bardejov znany był z surowej sprawiedliwości. Dowodów na to dostarcza zachowana księga wyroków. Z tych czasów prawdopodobnie pochodzi powiedzenie „Od bardejovskiej sprawiedliwości chroń nas Boże“. Z instytucją kata miejskiego związana jest ława przy bocznym wejściu do kościoła św. Idziego, na której siedział skazaniec, odizolowany od innych wiernych oraz stojący przed Bramą Górną pręgierz tzw. Kopfstock. Na początku XIX wieku na północno-zachodnich obrzeżach miasta powstała dzielnica żydowska z synagogą, budynkiem zgromadzenia, (Beth hamidraš) i łaźnią rytualną. Bardejov należy do tych nielicznych miast, gdzie zachował się niemal kompletny średniowieczny system fortyfikacyjny. Jego wznoszenie zapoczątkowane zostało przywilejem królewskim z 1352 roku, zezwalającym na otoczenie miasta murami. Pod koniec XIV wieku istniał już mur kamienny z paroma basztami i trzy główne bramy miejskie. Dodatkową obronę stanowiła fosa. Fortyfikacje rozbudowywano systematycznie do połowy XVI wieku, kiedy to w obliczu zagrożenia tureckiego powstały barbakany dodatkowo zabezpieczające bramy miejskie.
Niedaleko Bardejova znajduje się znane uzdrowisko Bardejovské Kúpele. www.kupele-bj.sk. Jego początki sięgają połowy XVIII wieku. Sława kwaśnych wód mineralnych ściągała tu nie tylko bogate mieszczaństwo z Węgier i Polski. Uzdrowisko odwiedzały także koronowane głowy, jak choćby austriacka księżniczka Maria Ludwika (przyszła małżonka Napoleona Bonapartego) czy car rosyjski Aleksander I. Dodatkowy rozgłos przyniósł w 1895 roku pobyt austriackiej cesarzowej Elżbiety /Sisi/– małżonki Franciszka Józefa I. Po jej pobycie uzdrowisko stało się miejscem ulubionych wycieczek dla szlachty. Na początku XX wieku uzdrowisko należało do najlepszych tego typu miejsc w monarchii austro-węgierskiej.
Obecnie Bardejovské Kúpele znane są także z najstarszego na Słowacji skansenu architektury ludowej. Znajduje się w nim rekonstrukcja unikatowego średniowiecznego urządzenia, służącego do wiercenia rur drewnianych. Robione z pni sosnowych rury i łączone metalowymi pierścieni tworzyły system wodociągowy, którego budowę rozpoczęto w Bardejovie w 1423 roku. Ciekawe, że doskonale funkcjonował przez ponad 500 lat i dotrwał aż do 1963 roku. Uzdrowisko Bardejovskie Kupele, położone na wysokości 325 m, dzięki swoim walorom leczniczym i turystycznym przyciąga licznych turystów także z Polski. Powodem są nie tylko lecznicze źródła mineralne oraz wysoka jakość bazy leczniczej, ale także ciche i spokojne środowisko. Pierwsza wzmianka pisemna o Bardejovskich Kupelach pochodzi z roku 1247, kiedy węgierski król Bela IV darował Bardejovskie Kupele i ich źródła miastu Bardejov. Ludzie już w tamtych czasach poznali walory lecznicze tutejszych wód zdrojowych. W roku 1505 wybudowano pierwsze baseniki dla chorych, którzy przyjeżdżali z dalekich okolic. Duży wpływ na rozwój uzdrowiska miała węgierska i polska szlachta. Prawdziwym skarbem Bardejovskich Kupieli są przyrodnicze, lecznicze źródła mineralne, których skład chemiczny należy do najsłynniejszych w Europie. Naturalne lecznicze wody zdrojowe są klasyfikowane jako chlorkowo-sodowe, żelazawe, zimne, ze zwiększoną zawartością kwasu borowego. Leczy się tutaj dorosłych i dzieci. Do leczonych tutaj dolegliwości należą: choroby układu pokarmowego włącznie z wątrobą, woreczkiem żółciowym, śledziona oraz stany pooperacyjne tych organów. Następną kategorię stanowią choroby przemiany materii (cukrzyca, zaburzenia w metabolizmie) oraz choroby dróg oddechowych. Są tu także dobre warunki do leczenia otyłości innych chorób cywilizacyjnych. Podstawą całościowego sanatoryjnego leczenia są wody mineralne, których używa się głownie do spożycia, inhalacji, kąpieli mineralnych i irygacji (wypłukiwanie jamy ustnej). Pijalnia zdrojowa oferuje 8 rodzajów wód mineralnych. Do dyspozycji jest także kryty basen rehabilitacyjny oraz otwarty basen pływacki z podgrzewaną wodą w parku leśnym. Na gości czekają hotele i pensjonaty, większość budynków wybudowana jest w stylu nawiązującym do miejscowej architektury. Co roku w uzdrowisku organizowane jest Międzynarodowe Lato Muzyczne (koncerty, wystawy i prezentacje). Warto odwiedzić znajdujący się w samym centrum uzdrowiska Skansen Architektury Ludowej regionu Górny Szarisz. W okolicy Bardejova znajdują się drewniane kościoły, cenne zabytki ludowej twórczości architektonicznej. Do najcenniejszych należy gotycki rzymskokatolicki kościół św. Franciszka z Asyżu w miejscowości Hervartov. Jest to najstarszy drewniany kościół na Słowacji, który zbudowany został około roku 1500. Wspólnie z siedmioma innymi kościołami znajdującymi się w miejscowościach Tvrdošín, Leštiny, Kežmarok, Hronsek, Bodružal, Ladomírová, Ruská Bystrá, zapisany został w dniu 7 lipca 2008 roku na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.
Podczas ubiegłorocznego sezonu letniego uruchomione zostały weekendowe połączenia autobusowe pomiędzy słowackim uzdrowiskiem Bardejovske Kupele, miastem Bardejov i polskim uzdrowiskiem Krynica Zdrój. - Głównym celem uruchomienia linii autobusowych jest poprawa dostępności komunikacyjnej pomiędzy przygranicznymi miastami partnerskimi Bardejov i Krynica, które oddalone są od siebie tylko o 30 km – informuje Ján Bošnovič dyrektor Narodowego Centrum Turystyki Słowackiej - Połączenia autobusowe mają również zachęcić mieszkańców Krynicy oraz przebywających tam turystów do przyjazdów na Słowację i odwiedzenia malowniczego historycznego miasteczka Bardejov, zapisanego od 2000 roku na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz uzdrowiska Bardejovske Kupele. Jednocześnie miasto Krynica zaprasza mieszkańców Bardejova do odwiedzenia jednego z najbardziej znanych miast uzdrowiskowych w Polsce. Realizatorem przygranicznego połączenia autobusowego Krynica Zdrój – Bardejov – Bardejovske Kupele jest "Komunitna Nadacia Bardejov” www.knbj.


Podczas ubiegłorocznego sezonu letniego uruchomione zostały weekendowe połączenia autobusowe pomiędzy słowackim uzdrowiskiem Bardejovske Kupele, miastem Bardejov i polskim uzdrowiskiem Krynica Zdrój. - Głównym celem uruchomienia linii autobusowych jest poprawa dostępności komunikacyjnej pomiędzy przygranicznymi miastami partnerskimi Bardejov i Krynica, które oddalone są od siebie tylko o 30 km.

Zdjęcia

SłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele / AstoriaSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Bazylika św. IdziegoSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Kościół grekokatolicki św. Piotra i PawłaSłOWACJA / Bardejov / Bazylika św. Idziego / Ołtarz skrzydłowySłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Ołtarz w Bazylice św. IdziegoSłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele / Pijalnia wód mineralnychSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Ratusz, parterSłOWACJA / Szarysz. / Bardejov / Rynek w BardejovieSłOWACJA / Szarysz / Bardejov, Rynek / Siedziba władz miastaSłOWACJA / Szarysz. / Bardejov / Rynek w BardejovieSłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele, Skansen architektury ludowej / Kapliczka św. Jana NepomucenaSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / RynekSłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele, Skansen architektury ludowej / Cerkiew ze Zboja, barokowy ikonostas z XVIIIw.SłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Uliczka z widokiem na RynekSłOWACJA / Szarysz / Bardejovske Kupele, Skansen architektury ludowej / Zagroda łemkowskaSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Dawny Ratusz miejski, obecnie muzeumSłOWACJA / Szarysz / Bardejov / Widok na KalwarięSłOWACJA / Szarysz / Bardejov, Rynek / Kamieniczki

Dodane komentarze

brak komentarzy

Przydatne adresy

Brak adresów do wyświetlenia.

Strefa Globtrotera

Dział Artykuły

Dział Artykuły powstał w celu umożliwienia zarejestrowanym użytkownikom serwisu globtroter.pl publikowania swoich relacji z podróży i pomocy innym podróżnikom w planowaniu wyjazdów.

Uwaga:
za każde dodany artykuł otrzymujesz punkty - przeczytaj o tym.

Jak dodać artykuł?

  1. Zarejestruj się w naszym serwisie - TUTAJ
  2. Dodaj zdjęcia (10 punktów) - TUTAJ
  3. Dodaj artykuł (100 punktów) - TUTAJ
  4. Artykuły są moderowane przez administratora.

Inne Artykuły

X

Serwis Globtroter.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies). Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz funkcjonalnych - co pozwala dostosować serwis do potrzeb osób, które odwiedzają go wielokrotnie. Ciateczka mogą też stosować współpracujący z nami reklamodawcy. Czytaj więcej »

Akceptuję Politykę plików cookies

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2001 - 2018 Globtroter.pl