IRAK - przewodnik, porady, informacje

Wa�ne informacje dla podr�nych z Polski:

Uwaga: Do czasu ustabilizowania siê sytuacji w Iraku Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaleca wstrzymanie siê od wyjazdów do tego kraju. Wszelkie informacje o zmianach sytuacji w Iraku s± umieszczane na bie¿±co w dziale „Aktualno¶ci” na stronie internetowej polskiego MSZ (www.msz.gov.pl).

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE
Obywatele RP mog± wje¿d¿aæ do Iraku na podstawie wiz uzyskanych osobi¶cie w irackich przedstawicielstwach dyplomatycznych lub konsulatach. Wprowadzono obowi±zek zg³oszenia przyjazdu cudzoziemców do lokalnego biura meldunkowego w okresie 10 dni od przekroczenia granicy. Przywrócono tak¿e obowi±zek poddawania siê testom na AIDS.
W chwili obecnej loty cywilnych linii do Bagdadu s± jedynym zalecanym ¶rodkiem transportu. Po³±czenia lotnicze s± obs³ugiwane przez jordañskie linie Royal Jordanian, irackie - Iraqi Airways, Turkish Airways oraz Kurdistan Airlines (z lotniska w Erbilu). Po³±czenia dostêpne z Bagdadu to: Amman, Damaszek, Kair, Dubaj, Bejrut, Istambu³ i Teheran. Funkcjonuj± tak¿e po³±czenia lokalne, do Erbilu, Suleimanii i Basry. Lotnisko w Erbilu, z uwagi na lepsze warunki bezpieczeñstwa, obs³uguje dodatkowo loty do Frankfurtu, Amsterdamu, Londynu, Sztokholmu, Istambu³u, Wiednia, Kopenhagi, Aten i Oslo.
Wjazd do Iraku drog± l±dow± jest w zasadzie mo¿liwy od strony wszystkich krajów o¶ciennych. Jednak w obecnej sytuacji podró¿owanie samochodem lub taksówk± nie jest bezpieczne, zw³aszcza dla cudzoziemców, dlatego te¿ lepiej zrezygnowaæ z takich podró¿y. Najczê¶ciej wybierana dotychczas trasa z Ammanu (Jordania) do Bagdadu (przej¶cie graniczne Al Walid - Trebil) jest szczególnie niebezpieczna w rejonie Falud¿y i Ramadi. Równie niepewnie funkcjonuje transport na trasie z Damaszku (Syria) do Bagdadu (przej¶cie graniczne Al Tanf). Osoby udaj±ce siê wy³±cznie do Kurdystanu (pó³nocna czê¶æ Iraku) wykorzystuj± drogê z Adany (Turcja) do granicy tureckoirackiej (przej¶cie graniczne Kabur - Zakho) i st±d taksówk± irack± do Mosulu, Erbilu czy Sulejmaniji. Mo¿liwy jest tak¿e wjazd do Iraku z Kuwejtu (przej¶cie graniczne Al Adali - Safwan), Arabii Saudyjskiej (przej¶cie graniczne Al Arar) oraz z Iranu (przej¶cia graniczne Had¿ Umran, Chorsravi - Khanakin, Baramadad - Badrah, Szalamszahr), nie jest to jednak zalecane ze wzglêdu na niestabiln± sytuacjê i liczne zagro¿enia. Nale¿y zawsze liczyæ siê z mo¿liwo¶ci± zamkniêcia ka¿dego z przej¶æ granicznych, dróg oraz po³±czeñ lotniczych.
Region KurdystanuObywatele Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych mog± przyje¿d¿aæ do Autonomicznego Regionu Irackiego Kurdystanu bez irackich wiz. Przy przekraczaniu granicy na odcinkach irackiego Kurdystanu, np. na lotnisku w Irbilu otrzymuje siê podczas kontroli paszportowej pozwolenie na 10 dniowy pobyt, które obowi±zuje  jedynie na terenie irackiego Kurdystanu, to jest w prowincjach Irbil, Sulajmanija i Dohuk. Pobyty przekraczaj±ce 10 dni winny byæ przed³u¿ane we w³a¶ciwym miejscowo posterunku policji. Na podstawie  kurdyjskich pozwoleñ na wjazd nie wolno podró¿owaæ po innych ni¿ Kurdystan rejonach Iraku. Do podró¿owania po ca³ym Iraku niezbêdna jest wiza, któr± nale¿y uzyskaæ w ambasadzie Iraku w Warszawie. 

PRZEPISY CELNE
Obowi±zuje zakaz wwo¿enia broni, materia³ów wybuchowych i narkotyków. Nie wolno wywoziæ m.in. ¿ywno¶ci, surowców mineralnych, zabytków, wykopalisk itp. W zwi±zku ze sta³ym zagro¿eniem zamachami terrorystycznymi nale¿y liczyæ siê z zaostrzonymi procedurami kontrolnymi oraz wielokrotn±, bardzo szczegó³ow± kontrol± celn± na granicy.

PRZEPISY PRAWNE
Iracki system prawny w dalszym ci±gu jest w fazie tworzenia. Zapisy kodeksów oraz teksty ustaw oparte s± na uchwalonej w pa¼dzierniku 2005 r. konstytucji.

UBEZPIECZENIE
Mo¿liwe jest wykupienie ubezpieczenia, ale jego warunki, wysoko¶æ stawek i sposób egzekwowania ewentualnego odszkodowania od ubezpieczyciela czêsto nie s± okre¶lone. Z tego wzglêdu radzi siê wykupiæ stosowne ubezpieczenie przed wyjazdem do Iraku.

S£U¯BA ZDROWIA
Stan higieny w lokalnych o¶rodkach s³u¿by zdrowia oraz poziom ¶wiadczonych w nich us³ug mo¿e budziæ du¿o zastrze¿eñ. Przychodnie, kliniki i szpitale s± s³abo wyposa¿one, czêsto brakuje podstawowego sprzêtu medycznego i leków. Funkcjonuj± tak¿e prywatne lekarskie praktyki.

PODRÓ¯OWANIE PO KRAJU
Mo¿na podró¿owaæ poza Bagdadem, choæ dla cudzoziemców wi±¿e siê to z ogromnym ryzykiem. Czêsto dochodzi do ostrza³u nie tylko pojazdów i konwojów wojskowych, ale tak¿e samochodów cywilnych. Przy drogach oraz na ulicach miast codziennie eksploduj± ³adunki wybuchowe. Trwa nasilony proceder porwañ, w tym cudzoziemców - zarówno dla okupu, jak i ze wzglêdów politycznych. Kategorycznie odradza siê wyjazdów poza Bagdad bez specjalnej ochrony.

BEZPIECZEÑSTWO
Choæ sytuacja bezpieczeñstwa poprawi³a siê w pewnym stopniu w stosunku do lat ubieg³ych, mimo to stan zagro¿enia jest bardzo wysoki. W dalszym ci±gu trwa konflikt szyicko-sunnicki, narasta kurdyjsko-arabski. Zarówno w Bagdadzie, jak i na terenie niemal ca³ego Iraku dzia³aj± uzbrojone grupy zagranicznych bojowników z ekstremistycznych ugrupowañ terrorystycznych, a tak¿e zwolenników dawnego re¿imu, fedainów, by³ych wojskowych czy oficerów s³u¿b bezpieczeñstwa. Ze wzglêdu na aktualn± sytuacjê bezpieczeñstwa nale¿y bezwzglêdnie podporz±dkowaæ siê nakazom patroli wojskowych i policyjnych zarówno amerykañskich, jak i irackich. Odmowa zatrzymania siê do kontroli lub zachowanie odbiegaj±ce od wyznaczonych regu³ traktowane s± jako próba ataku i mog± groziæ u¿yciem broni przez patrol. Odnotowano ju¿ wiele przypadków zastrzelenia osób, w tym tak¿e obcokrajowców, które zlekcewa¿y³y wydane zalecenia. Czêsto zdarzaj± siê napady rabunkowe, kradzie¿e, porwania dla okupu. Ocenia siê, ¿e relatywnie najbezpieczniejszym rejonem jest Kurdystan. W Iraku nale¿y zachowaæ szczególn± ostro¿no¶æ, przebywaæ w miarê mo¿liwo¶ci w miejscach chronionych i publicznych oraz unikaæ samotnych wyjazdów poza miasto i spacerów po mie¶cie. W wielu miejscach czêsto dochodzi do wymiany ognia, powtarzaj± siê napady na samochody i ludzi, w³amania do domów i sklepów, porwania. Mimo zakrojonych na szerok± skalê akcji prewencyjnych przeprowadzane s± stale zamachy i ataki terrorystyczne (g³ównie ataki samobójcze, samochody i miny pu³apki) nie tylko na wojskowe konwoje amerykañskie, ale tak¿e na obiekty cywilne (urzêdy, placówki dyplomatyczne, hotele, posterunki policji irackiej).

RELIGIA, OBYCZAJE
Religia: 95 proc. - islam (wiêkszo¶æ szyicka, mniejszo¶æ sunnicka), 5 proc. - chrze¶cijañstwo (g³ównie obrz±dku aramejskiego i chaldejskiego). Irak jest krajem muzu³mañskim, choæ nie tak restrykcyjnym jak Arabia Saudyjska czy Iran. Obowi±zuj± jednak okre¶lone normy zwyczajowe: strój kobiet nie powinien byæ sk±py. Nie nale¿y nawi±zywaæ kontaktów z arabskimi kobietami w miejscach publicznych, pokazywanie rozmówcy spodów butów nie jest wskazane; wszelkie rozmowy powinny byæ poprzedzone grzeczno¶ciow± konwersacj±. Obcokrajowcy zawsze byli traktowani w Iraku z szacunkiem, jednak nowa sytuacja po wojnie i obecno¶æ wojska spowodowa³y pewn± zmianê zachowañ. W codziennych kontaktach nale¿y zachowaæ pow¶ci±gliwo¶æ, uprzejmo¶æ i w ¿adnym razie nie okazywaæ wy¿szo¶ci. Nale¿y unikaæ wszelkich zgromadzeñ i demonstracji, a tak¿e nie wchodziæ do meczetów, zw³aszcza w porze modlitw. W okresie ramadanu (¶wiêty miesi±c postu muzu³manów) nie powinno siê w miejscach publicznych, a zw³aszcza w okolicach meczetów, paliæ papierosów, spo¿ywaæ pokarmów i napojów. Irakijczycy s± tolerancyjni, jednak nale¿y pamiêtaæ, ¿e bardzo rygorystycznie przestrzegane s± zwyczaje islamskie w rejonach i miastach zamieszkanych przez ludno¶æ szyick± (Nad¿af, Karbala, Kufa).

PRZYDATNE INFORMACJE:
Poruszanie siê w ci±gu dnia w Bagdadzie jest niezwykle trudne (niebezpieczeñstwo ataku lub wybuchu, blokady ulic i mostów ze wzglêdów bezpieczeñstwa. W miarê normalnie funkcjonuj± ministerstwa, urzêdy, banki, restauracje, sklepy. Dotarcie do zamkniêtej i ufortyfikowanej Miêdzynarodowej Strefy zlokalizowanej w centrum Bagdadu oraz do wielu innych rejonów miasta jest mo¿liwe wy³±cznie za okazaniem przepustek, które s± wydawane przez Miêdzynarodowe Si³y Koalicyjne przede wszystkim pracownikom misji zagranicznych, agend ONZ oraz miejscowym pracownikom ministerstw.
¦rodkiem p³atniczym s± irackie dinary (nomina³y: 50, 250, 500, 1000, 5000, 10 000 oraz 25 000 ID). W u¿yciu s± jednak powszechnie dolary amerykañskie.
W Bagdadzie i w pozosta³ych wiêkszych miastach uruchomiono centrale telefoniczne. W wiêkszo¶ci z nich dostêpne s± po³±czenia miêdzynarodowe. W Iraku funkcjonuj± sieci telefonii komórkowej, m.in. Zain (dawniej Iraqna), Atheer, Asiacell. Nale¿y jednak liczyæ siê z tym, ¿e w wielu miejscach nie ma zasiêgu lub jako¶æ po³±czenia jest s³aba. Dzia³a (choæ nie zawsze sprawnie) ³±czno¶æ w systemie telefonów satelitarnych - Inmarsat, Thuraya. Us³ugi internetowe s± coraz bardziej dostêpne. Cena za 1 godz. w kawiarence internetowej wynosi ok. 1,5 USD.
Dzia³aj± irackie urzêdy pocztowe, ale ich sprawno¶æ i zakres us³ug s± jeszcze nadal ograniczone. Poczta zagraniczna funkcjonuje dziêki umowie pocztowej z Kuwejtem. Regularnie natomiast dzia³aj± firmy kurierskie DHL, Fedex i TNT, dysponuj±ce w³asnymi samolotami l±duj±cymi w Bagdadzie.
Ceny hoteli w Bagdadzie kszta³tuj± siê w granicach 40-400 USD (w zale¿no¶ci od lokalizacji) za dobê za pokój 1osobowy o przyzwoitym standardzie, z ³azienk± i telewizj± satelitarn±. Jednak¿e wiele hoteli nie przyjmuje cudzoziemców z krajów niearabskich z obawy przed zamachami. Wiêkszo¶æ hoteli wyposa¿ona jest w generatory, co jest szczególnie wa¿ne z uwagi na czêste przerwy w dostawie energii elektrycznej. Gniazdka o napiêciu 220 V przystosowane s± zazwyczaj do wtyczek o trzech prostok±tnych bolcach, st±d wskazane jest posiadanie odpowiedniego adaptera.
Popularnym ¶rodkiem komunikacji s± taksówki. Trzeba jednak pamiêtaæ, ¿e w taksówkach nie ma zainstalowanych taksometrów, dlatego op³atê za kurs nale¿y ustaliæ z góry. Z regu³y koszt kursu po mie¶cie mo¿e wahaæ siê od 2 do 10 USD. Cena kursu na lotnisko to ok. 30 USD. Mo¿na tak¿e wynaj±æ samochód z kierowc± (cena za dzieñ ok. 100 USD).
Zdecydowana wiêkszo¶æ artyku³ów pochodzi z importu, a ceny s± porównywalne z cenami europejskimi, choæ s± zawy¿ane dla cudzoziemców. Nie ma wiêkszych problemów z zaopatrzeniem w ¿ywno¶æ i inne towary, takie jak odzie¿, meble, artyku³y elektroniczne, gospodarstwa domowego itp. Brakuje natomiast lekarstw, dlatego przed ewentualnym przyjazdem do Iraku dobrze jest siê w nie zaopatrzyæ. Zasadniczo dostêpne s± niemal wszystkie us³ugi (budowlane, instalacyjne, samochodowe, pralnicze), ich jako¶æ jest jednak nadal do¶æ niska.
Dniem wolnym od pracy jest pi±tek - podobnie jak w czasie ¶wi±t religijnych urzêdy i wiêkszo¶æ sklepów jest wówczas zamkniêta.

Podczas planowania podró¿y do opisanego powy¿ej kraju, zalecamy zapoznanie siê z ostrze¿eniami dla podró¿uj±cych, zawieraj±cymi najnowsze informacje istotne dla bezpieczeñstwa obywateli polskich na ¶wiecie.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne w Polsce:

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Iraku
Charge d'Affaires a.i.: Jerzy Zieliñski
Irak, Bagdad, 38/75 Karadat Mariam, International Zone,
Tel. dy¿urny: +964 790 246 9484
bagdad.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Polskie plac�wki dyplomatyczne i konsularne: