UZBEKISTAN - przewodnik, porady, informacje

Wa�ne informacje dla podr�nych z Polski:

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE
Uwaga: W zwi±zku ze wzmocnion± kontrol± ruchu osobowego wewn±trz kraju, cudzoziemcy powinni zawsze mieæ przy sobie paszport z wiz± i aktualnym  zameldowaniem, tzw. „propisk±”.

Obywatele Polski objêci s± obowi±zkiem wizowym. Wizê mo¿na uzyskaæ w Wydziale Konsularnym Ambasady Uzbekistanu w Warszawie ( www.uzbekistan.pl) na podstawie zaproszenia od osoby prawnej akredytowanej w Uzbekistanie lub od obywatela Uzbekistanu, a tak¿e na podstawie vouchera uzbeckiego biura turystycznego. Okres oczekiwania na wizê wynosi ok. dwóch tygodni. Na miejscu mo¿na j± przed³u¿yæ. Uzyskanie wizy turystycznej nie pozwala na wykorzystywanie jej do innych celów np. prowadzenia badañ naukowych czy wykonywania zawodu dziennikarza.  Nielegalne przed³u¿enie pobytu poza liczbê dni okre¶lonych w wizie grozi wysok± kar± pieniê¿n± nak³adan± przez stra¿ graniczn±, a nawet wszczêciem postêpowania s±dowego. Nie ma wymogu okazania biletu powrotnego ani okre¶lonej kwoty na ka¿dy dzieñ pobytu.
Wiêcej informacji dotycz±cych wiz mo¿na równie¿ znale¼æ na stronie MSZ Uzbekistanu: www.mfa.uz.
Ka¿da osoba wje¿d¿aj±ca do Uzbekistanu musi posiadaæ paszport wa¿ny przynajmniej 6 miesiêcy od daty wjazdu oraz wa¿n± wizê. Nale¿y sprawdziæ czy s³u¿ba graniczna wbi³a piecz±tkê wjazdu. Na granicy (lub lotnisku) obowi±zkowo nale¿y wype³niæ dwie deklaracje celne wwozowe. Nale¿y w nich zadeklarowaæ wwo¿on± gotówkê (nawet najdrobniejsze sumy) oraz przedmioty warto¶ciowe (np. laptop, aparat fotograficzny) a tak¿e przywo¿one lekarstwa. Jedn± z deklaracji celnik zatrzyma przy odprawie, natomiast drug±, opieczêtowan± przez s³u¿by celne, nale¿y bezwzglêdnie zachowaæ i okazaæ przy opuszczaniu kraju. Nale¿y sprawdziæ czy s³u¿ba celna przystawi³a piecz±tkê na deklaracji celnej wwozowej, któr± otrzymujemy. Brak deklaracji i/lub brak dowodów rejestracji na pobyt, tzw. „propisek” przy wyje¼dzie z Uzbekistanu skutkuje bardzo powa¿nymi konsekwencjami prawnymi (kary finansowe administracyjne lub nawet wszczêcie postêpowania s±dowego).

PRZEPISY CELNE
Wywóz waluty jest dopuszczalny do kwoty zadeklarowanej w deklaracji celnej wwozowej.
Poza normalnymi zasadami ostro¿no¶ci (nie przyjmowaæ niczego na przewóz od osób nieznajomych), nale¿y pamiêtaæ o zakazie wwozu jakichkolwiek substancji narkotycznych i narkotykopodobnych do Uzbekistanu. Przemyt narkotyków jest w Uzbekistanie surowo karany i nie istnieje rozró¿nienie na miêkkie i twarde narkotyki.
Wszelakie leki i medykamenty, które musimy posiadaæ ze sob± na pobyt powinne pozostaæ w oryginalnych opakowaniach. Nale¿y posiadaæ recepty na przyjmowanie przewo¿onych lekarstw, szczególnie je¶li wwozimy ilo¶æ wiêksz± ni¿ kilka tabletek. Warto równie¿ pamiêtaæ, ¿e przewo¿enie du¿ej ilo¶ci lekarstw jest w Uzbekistanie traktowane podobnie jak przemyt narkotyków. Zwyczajowo oko³o 10 fiolek i/lub 30 tabletek na osobê jest tolerowane przez w³adze.
Zakazane jest równie¿ wwo¿enie jakichkolwiek materia³ów pisanych, które s³u¿ba celna mog³aby potraktowaæ jako niepo¿±dane i nie chodzi tylko o pornografiê.PRZEPISY PRAWNE
Obowi±zuje zakaz wykonywania zdjêæ mostów, obiektów przemys³owych i wojskowych oraz fotografowania na dworcach kolejowych i lotniskach. Bardzo surowo karane s± przestêpstwa zwi±zane z posiadaniem narkotyków i handlem nimi.

REJESTRACJA/MELDUNEK
Po przyje¼dzie do Uzbekistanu nale¿y siê zameldowaæ w nieprzekraczalnym terminie 3 dni. Je¿eli zostajemy na noc w hotelu, obs³uga hotelu dokonuje rejestracji w naszym imieniu - nale¿y jedynie ka¿dorazowo poprosiæ o „propiskê”(dowód rejestracji). W przypadku pobytu u osoby prywatnej nale¿y zarejestrowaæ siê w biurach rejestracji, tzw. OVIR. W przypadku, je¶li któr±¶ z nocy spêdzili¶my podró¿uj±c poci±giem lub autobusem, nale¿y zachowaæ bilet z dat± i godzin± podró¿y. Komplet dowodów rejestracji nale¿y zachowaæ i okazaæ przy wyje¼dzie z kraju. Brak którejkolwiek z „propisek” skutkuje powa¿nymi problemami przy opuszczaniu kraju.

UBEZPIECZENIE
Nie ma obowi±zku ubezpieczenia osobowego ani komunikacyjnego.

SZCZEPIENIA, S£U¯BA ZDROWIA
Zaleca siê zaszczepienie siê od ¿ó³taczki pokarmowej typu A i ¿ó³taczki wszczepiennej typu B oraz tê¿ca.
Warto zasiêgn±æ porady jakie s± aktualnie zalecane szczepienia przed wyjazdem na obszar Azji ¦rodkowej. W Polsce takich informacji mog± udzieliæ Regionalne Instytuty Medycyny Tropikalnej. Najbardziej podstawowym szczepieniem jest szczepionka przeciw czêsto wystêpuj±cej w Uzbekistanie ¿ó³taczce pokarmowej (typu A). Szczepienie nale¿y wykonaæ na co najmniej 3?4 tygodnie przed planowanym wyjazdem. Z powodu odmiennej flory bakteryjnej w pierwszych dniach po przybyciu mog± pojawiæ siê k³opoty ¿o³±dkowe. Koszt wizyty u lekarza wynosi od 15 USD, doby w szpitalu - ok. 80 USD . Ryzyko zara¿enia ¿ó³taczk± wszczepienn± jest du¿e. Odnotowano przypadki malarii; planuj±c podró¿ do Doliny Fergañskiej, terenów granicz±cych z Afganistanem oraz do Karaka³pakstanu, nale¿y profilaktycznie za¿ywaæ leki antymalaryczne. Unikaæ spo¿ywania posi³ków w barach tzw „czajchanach”  przy bazarach, przy drogach i w ma³ych miejscowo¶ciach. W miarê mo¿liwo¶ci, tury¶ci powinni wybieraæ restauracje i bary, w których jada stosunkowo du¿a liczba osób, co zazwyczaj gwarantuje ¶wie¿o¶æ potraw. Z uwagi na zagro¿enie ¿ó³taczk± i innymi chorobami przewodu pokarmowego produkty przeznaczone do spo¿ycia na surowo powinny byæ dok³adnie myte pod bie¿±c± wod±. Nale¿y czêsto myæ rêce i ogólnie dbaæ o higienê osobist±, szczególnie przed spo¿ywaniem posi³ku. Nale¿y unikaæ miejscowych lodów (np. z automatu) i wyrobów cukierniczych (kremy) niewiadomego pochodzenia. Przy zakupie ¿ywno¶ci trzeba zwróciæ uwagê na termin przydatno¶ci do spo¿ycia. Woda w kranach jest zdatna do picia po przegotowaniu. Piæ wodê butelkowan±.Radzimy unikaæ d³u¿szego pobytu w szpitalu i ograniczyæ zabiegi medyczne wykonywane w Uzbekistanie do niezbêdnego minimum. Obowi±zkowo w ubezpieczeniu turystycznym winien byæ zapis o pokryciu kosztów przez biuro ubezpieczeniowe transportu chorego samolotem do kraju.
W sytuacji problemów ze zdrowiem kontaktowaæ siê z: Tashkent International Clinic, Taszkent, ul. Talimardjon,  tel.:+ 998 71 291 01 42 (us³ugi p³atne, jezyk rosyjski i angielski)

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW
Kierowcy powinni posiadaæ miêdzynarodowe prawo jazdy jak równie¿ wa¿ny dowód rejestracyjny pojazdu. Je¶li w³a¶cicielem pojazdu jest osoba trzecia, nale¿y posiadaæ odpowiednio po¶wiadczon± notarialnie zgodê na u¿ytkowanie pojazdu.
Uznawane jest miêdzynarodowe prawo jazdy. Piesi i kierowcy powinni zachowaæ szczególn± ostro¿no¶æ - miejscowi u¿ytkownicy dróg do¶æ swobodnie traktuj± przepisy ruchu drogowego. Od lipca 2007 roku wprowadzono obowi±zek zapinania pasów bezpieczeñstwa oraz zakaz u¿ywania telefonów komórkowych podczas jazdy samochodem. Odradzamy podró¿owanie samochodem po zmroku z uwagi na liczne nieo¶wietlone przeszkody (dziury w drodze, zwierzêta, samochody).  Mandaty za wykroczenia drogowe s± wysokie. Stan dróg jest nie najlepszy.

PODRÓ¯OWANIE PO KRAJU
Transport publiczny w miastach jest dobrze rozwiniêty. Tury¶ci maj± do dyspozycji autobusy miejskie, minibusy (tzw. marszrutki), taszkenckie metro oraz przede wszystkim tanie i ogólnodostêpne taksówki. Zalecamy (szczególnie kobietom) zachowanie ostro¿no¶ci w przejazdach nieoznakowanymi, niezrzeszonymi w korporacjach, prywatnymi taksówkami. Je¿eli wchodzimy do metra w Taszkencie z torb± lub plecakiem, funkcjonariusz policji obecny przy wej¶ciu skontroluje jego zawarto¶æ - jest to rutynowa procedura.
Podró¿uj±c do nieturystycznych regionów Uzbekistanu nale¿y liczyæ siê ze ¶ci±ganiem na siebie uwagi i podejrzliwo¶ci lokalnych w³adz, a wiêc ze wzmo¿onymi kontrolami policji i pytaniami o cel podró¿y. Dolina Fergañska jest szczególnie wra¿liwym rejonem kraju i wjazd do niej wi±¿e siê z kontrol± na posterunku wojskowym. Regiony przygraniczne, szczególnie w okolicach granic z Tad¿ykistanem, Kirgistanem i Afganistanem, s± objête wzmo¿onymi kontrolami policji i wojska, wiêc samodzielne podró¿owanie do tych rejonów nara¿a nas na podejrzliwo¶æ w³adz. Wchodzenie lub wje¿d¿anie do zamkniêtych stref przygranicznych poskutkuje powa¿nymi konsekwencjami prawnymi. W przypadku wyj¶cia w tereny s³abo zaludnione obowi±zkowo informowaæ w recepcji schroniska/hotelu o kierunku wyj¶cia, terminie powrotu i ¶rodku transportu (równie¿ dla swojego bezpieczeñstwa).Przy wyjazdach do krajów s±siaduj±cych nale¿y sprawdziæ czy przej¶cie, którym planujemy przekroczyæ granicê jest aktualnie otwarte (czêsto niektóre z nich zamykane s± niemal¿e bez uprzedzenia), czy mo¿na przekraczaæ granicê planowanym przez nas ¶rodkiem transportu oraz w jakich godzinach wybrane przez nas przej¶cie graniczne jest otwarte. Je¿eli planujemy wracaæ do Uzbekistanu po (nawet bardzo krótkim) wyje¼dzie za granicê, nale¿y pamiêtaæ, aby nasza uzbecka wiza pozwala³a na wielokrotny wjazd do kraju. Polacy aktualnie potrzebuj± wiz do wszystkich krajów o¶ciennych Uzbekistanu, odpowiedni± wizê mo¿na uzyskaæ w ambasadach tych krajów w Taszkencie. Nale¿y sprawdziæ aktualne regulacje prawne dotycz±ce trybu wydawania wiz w danym kraju przed planowanym wyjazdem.
Podró¿uj±cy samochodem powinni pamiêtaæ, ¿e olej napêdowy do silników Diesla jest w Uzbekistanie trudno dostêpny; w niektórych porach roku praktycznie nie ma mo¿liwo¶ci jego zakupu. Benzyna natomiast jest na ogó³ z³ej jako¶ci.
Przy zakupie biletów kolejowych i autobusowych bezwzglêdnie wymagane jest przedstawienie dokumentu to¿samo¶ci (paszportu).

BEZPIECZEÑSTWO
Uzbekistan jest krajem stosunkowo bezpiecznym. Pewne zagro¿enie stanowi± kradzie¿e kieszonkowe (g³ównie na bazarach, dworcach itd.).

RELIGIA, OBYCZAJE
Zwiedzaj±c obiekty sakralne (meczety, cerkwie, synagogi), nale¿y bezwarunkowo podporz±dkowaæ siê miejscowym zwyczajom. Niektóre meczety s± niedostêpne dla niemuzu³manów. Poza du¿ymi miastami (Taszkent, Samarkanda, Buchara, Nukus) kobiety powinny unikaæ odzie¿y podkre¶laj±cej sylwetkê, ods³aniaj±cej ³okcie i kolana.
Konstytucyjnie Uzbekistan jest pañstwem ¶wieckim, jednak¿e kultura islamu jest obecna w spo³eczeñstwie uzbeckim. Z zasady prowincja oraz ca³a Dolina Fergañska s± bardziej muzu³mañskie ani¿eli du¿e miasta reszty kraju. Oznacza to, ¿e samotnie podró¿uj±ce kobiety spotkaj± siê tam z zainteresowaniem ze strony uzbeckich mê¿czyzn. Mê¿czy¼ni nie powinni próbowaæ otwarcie nawi±zywaæ relacji z uzbeckimi kobietami w ww. czê¶ciach kraju i w miarê mo¿liwo¶ci zwracaæ siê w rozmowie do towarzysz±cego kobiecie mê¿czyzny. Lewa rêka tradycyjnie uwa¿ana jest za nieczyst±.
Pomimo stosunkowo liberalnego podej¶cia do ubioru w Uzbekistanie, podczas wizyt w meczetach zalecamy skromne ubranie, szczególnie w przypadku kobiet. Wyje¿d¿aj±c do Doliny Fergañskiej lub na prowincjê kobiety równie¿ powinne wybieraæ skromne ubranie zakrywaj±ce ramiona i nogi.
W przypadku pro¶by o okazanie dokumentów ze strony lokalnego funkcjonariusza milicji nale¿y wylegitymowaæ siê bez wdawania w dyskusjê. Taka pro¶ba nie jest niczym niezwyk³ym w Uzbekistanie, kontrole zdarzaj± siê czêsto i nie nale¿y podchodziæ do nich podejrzliwie.Bardzo wa¿ne jest jednak podej¶cie do funkcjonariuszy s³u¿b mundurowych w Uzbekistanie z szacunkiem i powag±. Milicjanci s± z regu³y uprzejmi i w stosunku do obcokrajowców grzeczni lecz jednocze¶nie s± bardzo zasadniczy i s³u¿bowi. Ich zainteresowanie obcokrajowcami jest najzwyczajniej spowodowane odgórnymi instrukcjami i policjant w przypadku konfliktu z nami mo¿e liczyæ na poparcie prze³o¿onych. Odradzamy jakiekolwiek gro¼by s³owne i wdawanie siê w awantury. Je¿eli mamy uzasadnione w±tpliwo¶ci co do intencji funkcjonariusza (np. kiedy zdecyduje na³o¿yæ na nas mandat) mo¿emy uprzejmie poprosiæ o rozwi±zanie sprawy na najbli¿szym posterunku policji.
W sytuacji konfliktu mo¿e byæ utrudniony kontakt z konsulem  - uzbecki funkcjonariusz publiczny (milicjant, celnik, stra¿nik graniczny) najprawdopodobniej nie podejmie bezpo¶redniej rozmowy telefonicznej z konsulem.

¦WIÊTA
Dni wolne od pracy to: 1 stycznia - Nowy Rok, 8 marca - Dzieñ Kobiet, 9 maja - Dzieñ Pamiêci, 1 wrze¶nia - Dzieñ Niepodleg³o¶ci, 1 pa¼dziernika - Dzieñ Nauczyciela, 8 grudnia - Dzieñ Konstytucji, oraz ruchome ¶wiêta religijne: ¦wiêto Ofiarowania i zakoñczenie ramadanu. Tradycyjnym ¶wiêtem jest Nawruz - 21 marca (tak¿e dzieñ wolny od pracy).

PRZYDATNE INFORMACJE:
Urzêdy pracuj± z regu³y od 9.00 do 18.00 z przerw± na obiad (13.00-14.00); wiele urzêdów pracuje równie¿ w soboty. Sklepy otwarte s± w tych samych godzinach, niektóre spo¿ywcze pracuj± od 7.00 do 21.00.
Pañstwowy transport miejski jest niewystarczaj±cy; popularne s± tzw. marszrutki oraz taksówki (stosunkowo tanie - ok. 0,3 USD za kilometr). Powszechne jest wykorzystywanie samochodów prywatnych jako taksówek - jednak i w jednych, i w drugich cenê za przejazd nale¿y ustaliæ z góry.
 Orientacyjny koszt przejazdu taksówk± z lotniska w Taszkencie do centrum miasta wynosi ok. 5,- USD.
Sieæ telefoniczna wewn±trz kraju jest w miarê dobra. W miastach mo¿na znale¼æ wiele kawiarenek internetowych, które podlegaj± jednak monitorowaniu przez providerów.
Wymiana waluty poza bankami i kantorami jest nielegalna. Praktycznie nie ma mo¿liwo¶ci korzystania z kart kredytowych (poza najwiêkszymi hotelami) i czeków podró¿nych.
Zakupów mo¿na dokonywaæ w istniej±cych centrach handlowych w których mo¿na kupiæ towary powszechnego u¿ytku dostêpne w Europie ( w tym polskie). Ceny wy¿sze o oko³o 30-50%.
Ró¿nica czasu: + 3 godziny w czasie letnim, + 4 godziny w czasie zimowym w stosunku do czasu warszawskiego.

Przydatne strony internetowe:
www.mfa.uz; www.mvd.uz; www.mg.uz; www.goldenpage.uzPodczas planowania podró¿y do opisanego powy¿ej kraju, zalecamy zapoznanie siê z ostrze¿eniami dla podró¿uj±cych, zawieraj±cymi najnowsze informacje istotne dla bezpieczeñstwa obywateli polskich na ¶wiecie.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne w Polsce:

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Uzbekistanu
ambasador: Marian Prze¼dziecki
Uzbekistan, Taszkent, Firdavsiy 66, 100084
Tel.: +998 711208650 Tel. dy¿urny: +998 93 501 01 21 Faks: +998 711208651
taszkent.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Polskie plac�wki dyplomatyczne i konsularne: