Artykuły i relacje z podróży Globtroterów

Od Wigilii, tradycje świąteczne na Kaszubach > POLSKA


Antoni Antoni Dodaj do: wykop.pl
relacje z podróży

Zdjęcie POLSKA / Pomorze / Szymbark / Orkiestra mikołajowaŚwiata Bożego Narodzenie - po kaszubsku Gòdë zajmują najważniejsze miejsce w dorocznym kalendarzu świąt na Kaszubach.

Bogata tradycja jest bardzo urozmaicona w zależności od rejonu Kaszub. Te szczególne święta obchodzono bardzo różnie w minionych
wiekach, jednak zawsze był to czas radości połączony z życzeniami, śpiewem, barwnymi pochodami i zabawami.

Choinka - świerkowe drzewko, która jest najnowszym detalem świątecznym, przywędrowała do nas w XIX w. z Niemiec i zastąpiła stawiany w izbie podczas Wigilii - snop zboża - symbol obfitości. Zwykle przed świętami odbywało się wielkie sprzątanie, ponieważ od Wigilii aż do Trzech Króli nie wolno było ani prać, ani szyć, ani prząść. W dniu Wigilii od świtu aż do zmierzchu sprzątano dom i zagrodę, ubierano choinkę i przygotowywano wigilijny stół.

Do dzisiaj żywa jest tradycja kolędowania w okresie od Świąt Bożego Narodzenia do Nowego Roku – mówi Eugeniusz Pryczkowski, dziennikarz, regionalista i wiceprezes Zarządu Głównego Zrzeszenia Kaszubsko Pomorskiego - są to:;gwiazdor, gwiżdże bądź panëszczi, gwiazdka, i psoty. Swój renesans przeżywają Herody, forma kostiumowego spektaklu. Kilkanaście dni przed świętami do drzwi domów puka gwiżdż lub szindar- policjant i pytając - Chceta we gwiazdka widzec - zapowiada wigilijną wędrówkę przebierańców. Gwiżdż to taki dawny stróż, którego atrybutem był gwizdek. Przybywali oni pieszo w dzień wigilii od rana do zmierzchu. W tej grupie był m.in. muzykant, najczęściej akordeonista, wesoły diabeł Purtk, strach i policjant, który wypytywał gospodarzy, czy mogą wejść i jeśli była ich akceptacja, zaczynała się zabawa. Wtedy wszyscy wkraczali bardzo impulsywnie. Kominiarz, jeśli gospodyni wcześniej nie uprzątnęła, wygarniał popiół na podłogę i starał się jak najbardziej usmarować sadzą twarze, szczególnie dziewcząt i zostawiał swoje znaki gdzie się da. Tańczyła Baba z Dziadem, zapraszając domowników do tańca oraz niedźwiedź prowadzony przez Cygana lub Żyda. Był też żołnierz na drewnianym koniu, którego grzbiet musiał nieść ktoś bardzo silny. Maszkary zwierzęce płatały figle. Skakał kozioł, a bocian z naturalnie pięknie wyrzeźbionym długim dziobem, podszczypywał dziewczyny,lub starał się wyciągnąć z garnka lepszy kąsek. W repertuarze gwiżdży; oprócz kolęd są okolicznościowe wiersze. Warto tutaj dodać, że wszystkie atrybuty przebierańców od lat przygotowywali ludowi artyści, a na kilka tygodni przed świętami były one czyszczone, odnawiane, bądź wykonywane na nowo. Zwierzęta wśród kolędników miały przynieść gospodarzom szczęście i urodzaj. Szczególnie przyjazny ludziom był bocian, miał on bronić obejście od piorunów i gradobicia.

Według Kaszubów noc wigilijna obfituje w przeróżne cuda. Po wizycie „gwiżdży” gospodarz udawał się do sadu i obory. Uderzając w drzewka siekierą, budził je, aby dobrze obrodziły. Jeszcze przed wieczerzą wigilijną zwierzęta domowe - chowa otrzymywały dodatkową karmę w zależności od upodobań: paszę, siano, owies lub mleko.

Resztki jedzenia z wieczerzy wigilijnej zanoszono inwentarzowi w trosce o jego dobry chów, później zaczęto dodawać opłatek, bywał specjalny, kolorowy. Oczywiście gospodarz mógł wejść do obory tylko przed północą, ponieważ w tę noc „wszetka chowa może gadac jak ledze”. Nie wolno było ich podsłuchiwać, gdyż mogłoby to przynieść nieszczęście.
http://agroturystyka.kaszuby.org/kaszuby.htm
http://www.kaszeb.pl/katalog_firm/atrakcje_turystyczne,cat,9.html
http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=189

Zdjęcia

POLSKA / Pomorze / Szymbark / Orkiestra mikołajowaPOLSKA / Pomorze / Szymbark / Z kopyta kulig rwiePOLSKA / Pomorze / Gdańsk / Szopka

Dodane komentarze

[konto usuniete] dołączył
29.01.2012

[konto usuniete] 2013-11-26 15:48:47

"to są te klimaty, które trzeba ratować i pielęgnować, a nie dawać się zalewać zwyczajami amerykańskimi. "

Antoni dołączył
04.03.2013

Antoni 2013-11-26 12:49:52

Dla równowagi i poprawy humoru polecam tekst: Christmas Time, czyli Boże Narodzenie w Nowym Jorku

longin1974 dołączył
22.08.2013

longin1974 2013-11-26 12:45:10

Szkoda, że nie mam zdjęć z sobótki w Jastarni. Masz 100% racji.

Antoni dołączył
04.03.2013

Antoni 2013-11-26 09:44:09

Nie jestem etnografem i nie czuję się ekspertem od tradycyjnych zwyczajów, dlatego pozwoliłem sobie na cytowanie kolegi, który ma szerszą wiedzę w tym zakresie. Swoja drogą w czasach smartfonów, internetu i telewizji czasami warto zejść na ziemię i zainteresować się tym jak świętowano i świętuje się w naszych regionach. Mam nadzieję, że inni też podzielą się swoimi spostrzeżeniami co do polskich świąt i tradycji związanych z ich obchodzeniem.

longin1974 dołączył
22.08.2013

longin1974 2013-11-26 09:01:57

Tak się składa, że moja rodzina ma kaszubskie korzenie. Bardziej charakterystyczne zwyczaje związane są z Wielkanocą i nocą świętojańską, czyli dawną nocą kupały. To co opisałeś występuje częściej i jest dużo bardziej urozmaicone w innych regionach Polski.

Przydatne adresy

Brak adresów do wyświetlenia.

Strefa Globtrotera

Dział Artykuły

Dział Artykuły powstał w celu umożliwienia zarejestrowanym użytkownikom serwisu globtroter.pl publikowania swoich relacji z podróży i pomocy innym podróżnikom w planowaniu wyjazdów.

Uwaga:
za każde dodany artykuł otrzymujesz punkty - przeczytaj o tym.

Jak dodać artykuł?

  1. Zarejestruj się w naszym serwisie - TUTAJ
  2. Dodaj zdjęcia (10 punktów) - TUTAJ
  3. Dodaj artykuł (100 punktów) - TUTAJ
  4. Artykuły są moderowane przez administratora.

Inne Artykuły

X

Serwis Globtroter.pl zapisuje informacje w postaci ciasteczek (ang. cookies). Są one używane w celach reklamowych, statystycznych oraz funkcjonalnych - co pozwala dostosować serwis do potrzeb osób, które odwiedzają go wielokrotnie. Ciateczka mogą też stosować współpracujący z nami reklamodawcy. Czytaj więcej »

Akceptuję Politykę plików cookies

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2001 - 2018 Globtroter.pl