Gdański salon > POLSKA

Szczególnego uroku ulicy Mariackiej dodaje efektowna perspektywa zamknięta pomiędzy wyniosł±, płask± ¶cian± prezbiterium Bazyliki Mariackiej, a gotyck± Brama Mariack±. Po obu stronach, przed wszystkimi kamienicami ulicy Mariackiej, znajduj± się przedproża. ¦wiadcz± o do¬statku dawnych mieszczan i patrycjuszy, ich artystycznego smaku i szacunku dla sztuki jak też ukazuj± kunszt rzeĽbiar¬ski, metaloplastyczny i snycerski. Budowane w okresie od XV do XIX wieku kamienice dekorowano motywami alegorycznymi, biblijnymi i mitologicznymi. Szczególnie popularne s± motywy zwierzęce, głównie rzygacze odprowadzaj±¬ce wodę z rynien, oraz te znajduj±ce na szczytach kamieniczek. Niegdy¶ nazywała się „Frauengasse", za¶ autorzy przedwojennych polskich przewodników i informatorów okre¶lali j± jako „Panieńska". Nazwa ulicy, jak też jej wczesne łacińskie opisy: „platea dominae Mariae" lub „platea dominae nostrae", z 1350 r. wi±zały się ze ¶wi±tyni± Naj¶więtszej Marii Panny, sk±d zaczyna się ulica Mariacka. Brama Mariacka, o której pierwsze wzmianki pochodz± z roku 1484, jest typowym przykładem obronnej budowli gotyckiej. Jej fasada ozdobiona jest smukłymi profilowanymi arkadami i wieżyczkami wyposażonymi w w±skie otwory - strzelnice, po obu stronach budynku. Po obu stronach bramy umieszczono herby Gdańska i Prus Królewskich, a po¶rodku herb Polski. Wykopaliska potwierdzaj±, że już w ¶redniowieczu powstawały tutaj warsz¬taty szewskie i stragany kupieckie. Pod koniec XVI w. architekt Antoni van Obberghen zbudował tuż obok gotyckiej bramy wytworny dom kupiecki, zwany Domem Przyrodników należ±cy do Jana Kópego. Budynek został wzniesiony na wbitych głęboko w ziemię solidnych dębowych palach, które zabezpieczaj± go przed osiadaniem w grz±skim bagiennym gruncie. Dom wyróżniał się wieżycz¬k± służ±c± kupcowi do obserwowania ruchu statków w porcie. Dom Przyrodników jest najwyższ± kamieniczk± Głównego Miasta, z rzadko spotykanym w architekturze gdańskiej wykuszem i charakterystycznym wysokim przedprożem od ul. Mariackiej, ozdobionym płytami kamiennymi, na których wyrzeĽbiono postacie niewie¶cie będ±ce personifikacjami takich nauk jak: Astronomia, Geografia, Medycyna i Przyroda. W przylegaj±cej doń czteropiętrowej oficynie oraz Bramie Mariackiej obecnie znajduje się Muzeum Archeologiczne.
Warto przypomnieć, że w kamienicy pod numerem 37, prowadził działalno¶ć drukarsk± i wydawnicz± redaktor Bernard Milski. Z jego to, oraz grupy działaczy polskich, inicjatywy w kwietniu 1891 roku wyszedł spod prasy drukarskiej pierwszy numer „Gazety Gdańskiej", na której łamach ukazywały się na pocz±tku naszego stulecia m.in. obszerne fragmenty Krzyżaków Henryka Sien¬kiewicza. Upamiętnia to odsłonięta w roku 1984 tablica. Ulica Mariacka choć od dawna zamknięta dla ruchu kołowego, tętni życiem przez okr±gły rok. Można tu zawsze spotkać turystów rodzimych i zagranicznych. Wędruj± po starym granitowym bruku, podziwiaj±c kunszt dawnych mistrzów i maestrię współ¬czesnych artystów gdańskich, którzy z największ± pieczołowi¬to¶ci± i przez dziesi±tki lat przywracali pod okiem konser¬watorów dawn± ¶wietno¶ć ulicy, jakże zniszczonej podczas II Wojny ¦wiatowej. Przy ulicy Mariackiej powstały pracownie rzeĽbiarskie gdańskich artystów m.in.: Franciszka Duszenki, Witolda Tonkina i Stefana Łosowskiego. Poddasza stały się domem malarzy, m.in. tam tworzyli swoje dzieła Magdalena i Roman Karewiczowie. Na Mariackiej zamieszkał Marian Kołodziej, oraz aktorzy, architekci i naukowcy. Tutaj znajduj± się kawiarnie i galerie, jest Klub Aktora i kawiarnia „U Literatów”. Ulica wpisana w obowi±zkowy program zwiedzania Starego Miasta stała się stałym szlakiem grup turystycznych i go¶ciła też ważne osobisto¶ci przybywaj±ce do Gdańska z wizytami oficjalnymi. To taki "gdański salon", bardzo popularna w¶ród wszelakich artystów, fotografików i filmowców, nie skłamię je¶li powiem, że kręcono tutaj sceny do ponad 10 filmów fabularnych i seriali: m.in. polskiego "Stawka większa niż życie" i niemieckiego "Buddenbrookowie". Na uliczce często koncertuj± studenci i absolwenci Akademii, jak też od wieków jest miejscem, gdzie spotykali się i spotykaj± zakochani.