IZRAEL - przewodnik, porady, informacje

Wa�ne informacje dla podr�nych z Polski:

W³adze izraelskie ustanowi³y jednostronnie stolicê Pañstwa Izrael w Jerozolimie. Tu mieszcz± siê niemal wszystkie instytucje centralne. Spo³eczno¶æ miêdzynarodowa nie uznaje jednak tej decyzji: placówki dyplomatyczne i konsularne wiêkszo¶ci pañstw mieszcz± siê w Tel Awiwie, do którego przy³±czono miasto Jaffa, tworz±c jednolity administracyjnie zespó³ miejski: Tel Awiw-Jaffa , który wraz z s±siednimi miastami stanowi tzw. Wielki Tel Awiw - najwiêksz± aglomeracjê Izraela, licz±c± ponad 2 mln mieszkañców.
Palestyñska W³adza Narodowa kontroluje w ograniczonym zakresie niektóre rejony Zachodniego Brzegu. Dotyczy to w zasadzie palestyñskich o¶rodków miejskich (Hebron, Betlejem, Ramallah, Nablus, Tulkarem, D¿enin, Jerycho) oraz ich najbli¿szego s±siedztwa. Z uwagi na sytuacjê polityczn± nale¿y liczyæ siê z ograniczonym dostêpem do tych obszarów lub w ogóle z brakiem mo¿liwo¶ci poruszania siê pomiêdzy tymi terenami a Izraelem. Liczba odprawianych osób przez dotychczasowe przej¶cia graniczne miêdzy Gaz± i Izraelem oraz Egiptem jest ograniczona i uzale¿niona od bie¿±cej sytuacji, panuj±cej w rejonie przygranicznym.
Obszar Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy jest w zakresie kompetencji Biura Przedstawiciela RP akredytowanego przy Palestyñskiej W³adzy Narodowej z siedzib± w Ramallah. W obszarze spraw konsularnych terytoria palestyñskie pozostaj± w gestii Wydzia³u Konsularnego Ambasady RP w Tel Awiwie, który wspó³dzia³a m.in. przy realizacji zadañ z zakresu opieki konsularnej z Biurem Przedstawiciela RP w Ramallah.

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE
Zgodnie z polsko-izraelsk± umow± o ruchu bezwizowym obywatele polscy legitymuj±cy siê paszportem wa¿nym co najmniej 6 miesiêcy mog± wje¿d¿aæ i przebywaæ na terytorium Izraela bez wizy do 90 dni. Nale¿y zwracaæ uwagê na stemple umieszczane w paszporcie przez s³u¿by graniczne Izraela. Zdarza siê bowiem, ¿e funkcjonariusze stra¿y granicznej arbitralnie ograniczaj± czas pobytu polskich turystów, wpisuj±c na stemplach zgodê na krótszy pobyt, np. do 1 miesi±ca. Na przej¶ciu granicznym w Ejlacie ograniczanie poby¬tu do 1 miesi±ca jest regu³±. Podró¿ni nie s± zwykle informowani o takiej decyzji i jej przyczynach. Przekroczenie dozwolonego okresu pobytu, okre¶lonego w stemplu zamieszczonym w pasz¬porcie podró¿nego przez izraelskie s³u¿by graniczne, mo¿e byæ uznane za pobyt nielegalny i spowodowaæ odmowê wjazdu przy kolejnych wizytach. Naruszenie izraelskich przepisów imigra¬cyjnych mo¿e spowodowaæ wydanie przez w³adze izraelskie decyzji o wydaleniu cudzoziemca. Osoba, która dopu¶ci³a siê przekro¬czenia przepisów dotycz±cych pobytu cudzoziemców w Izraelu, musi opu¶ciæ to pañstwo w trybie natychmiastowym.
Ruch bezwizowy nie dotyczy przyjazdów w celu innym ni¿ turystyczny, np. w celu podjêcia pracy lub innej dzia³alno¶ci, ani te¿ pobytu sta³ego. W przypadku zamiaru pobytu o innym cha¬rakterze konieczne jest uzyskanie przed przyjazdem do Izraela odpowiedniej wizy w izraelskim przedstawicielstwie konsu¬lar¬nym w kraju sta³ego zamieszkiwania. Przy wje¼dzie do i wyje¼dzie z Izraela miejscowe s³u¿by graniczne przeprowadzaj± rozmowy na temat celu i charakteru podró¿y oraz zawarto¶ci baga¿u podró¿nego. Nale¿y siê liczyæ ze stosunkowo dociekli¬wymi pytaniami. W³adze graniczne mog± odmówiæ prawa wjazdu do Izraela osobom, co do których mo¿e powstaæ po¬dejrzenie, ¿e faktyczny cel ich przyjazdu jest inny ni¿ dekla¬rowany, jak równie¿ osobom, które przebywa³y poprzednio w Izraelu bez wa¿nej wizy pobytowej. Odmawia siê te¿ prawa wjazdu osobom, których krewni przebywaj± w Izraelu niele¬galnie. Osoby, które wcze¶niej naruszy³y izraelskie przepisy imigracyjne, a które ubiegaj± siê o prawo wjazdu ze wzglêdów np. humanitarnych, zwi±zanych z tocz±c± siê spraw± s±dow± itp., winny przed przyjazdem uzyskaæ wizê w izraelskiej placówce konsularnej. Dodatkowym warunkiem, od którego mo¿e byæ uza¬le¿¬niona decyzja o zgodzie na wjazd do Izraela, jest udokumen¬towanie posiadania równowarto¶ci 100 USD na ka¿dy dzieñ pobytu. Decyzje izraelskich w³adz granicznych s± podejmowane nieodwo³alne. Osoba, której odmówiono wjazdu do Izraela, jest odsy³ana do kraju, z którego przyby³a, tymi samymi liniami lotniczymi. Zdarza siê, ¿e z przyczyn organizacyjnych nie jest mo¿liwy powrót do kraju w dniu przylotu, w zwi±zku z czym osoby takie s± przez izraelskie w³adze imigracyjne umieszczane w centrum deportacyjnym na lotnisku na czas niezbêdny do zorganizowania ich powrotu do kraju. Osoby oczekuj±ce na deportacjê maj± prawo do kontaktu telefonicznego z placówk± dyplomatyczno-konsularn±.
Obywatele polscy zarejestrowani jako mieszkañcy obszarów pod¬leg³ych Palestyñskiej W³adzy Narodowej w przypadku plano¬wania podró¿y zagranicznych powinni liczyæ siê z konieczno¶ci± odbycia podró¿y przez Amman (mieszkañcy Zachodniego Brzegu) lub przez Kair (osoby zamieszka³e w Strefie Gazy). Wynika to ze stosowanej przez w³adze izraelskie praktyki zakazu wjazdu lub wyjazdu z Izraela przez lotnisko Ben Gurion w Tel Awiwie wobec osób maj±cych prawo sta³ego pobytu na tery¬torium podleg³ym Palestyñskiej W³adzy Narodowej, nawet je¶li maj± one obywatelstwo i dokument podró¿y (paszport) innego kraju. Na wyj±tki od tej zasady mo¿na liczyæ jedynie w przy¬pad¬kach natury humanitarnej. Ostateczne decyzje w takich spra¬wach podejmuj± w trybie indywidualnym izraelskie w³adze wojskowe (COGAT). Decyzje pozytywne nale¿± jednak do rzadko¶ci.
Ruch osobowy pomiêdzy terytorium Izraela a obszarami bê¬d±cymi w kompetencji Palestyñskiej W³adzy Narodowej bywa czasami ca³kowicie wstrzymany przez izraelskie w³adze wojskowe na krótszy lub d³u¿szy okres. Osobom zamierzaj±cym udaæ siê do miejsc bêd±cych pod administracj± palestyñsk± zaleca siê uprzedni kontakt z Wydzia³em Konsularnym Ambasady RP w Tel Awiwie w celu upewnienia siê, czy podró¿ na te tereny bêdzie w danym czasie mo¿liwa. Nale¿y te¿ liczyæ siê z innymi utrudnieniami w podró¿owaniu, np. ze szczegó³owymi kontro¬lami przeprowadzanymi przez izraelskie posterunki wojskowe na drogach dojazdowych do terytoriów palestyñskich. Obecnie wiêkszo¶æ terytoriów palestyñskich zosta³a oddzielona od Izraela murem, w którym wyznaczono przej¶cia dla ruchu osobowego, ¶ci¶le kontrolowane przez wojskowe w³adze izraelskie. Jeszcze wiêkszym ograniczeniom podlega ruch osobo¬wy do Strefy Gazy. Na wjazd i wyjazd ze Strefy Gazy wyma¬gane jest specjalne zezwolenie izraelskich w³adz wojskowych. W praktyce od po³owy 2007 r. zezwolenia takie nie s± wydawane, poza przypadkami wyjazdów do Strefy Gazy w zwi±zku z realizacj± programów pomocy humanitarnej.Planuj±c podró¿e do krajów s±siaduj±cych z Izraelem, nale¿y wzi±æ pod uwagê, ¿e nie istnieje ruch osobowy miêdzy Izraelem a Libanem i Syri±. Ponadto osoby, które maj± w paszportach stemple izraelskich s³u¿b granicznych potwierdzaj±ce ich pobyt w Izraelu, nie mog± wjechaæ do tych pañstw, nawet je¶li chc± siê tam udaæ z terytorium innego kraju. Spo¶ród pañstw s±siaduj±cych - gra¬niczny ruch l±dowy utrzymywany jest wy³±cznie z Egiptem i Jordani± (tylko w okre¶lonych godzinach, które ulegaj± zmianie). W praktyce jedynym l±dowym przej¶ciem granicznym miêdzy Izraelem a Egiptem jest przej¶cie Ejlat-Taba, natomiast miêdzy Izraelem a Jordani± czynne s± dwa przej¶cia graniczne: na pó³nocy Nehar ha-Yarden, w pobli¿u izraelskiej miejscowo¶ci Beit She’an - mostem zwanym Sheikh Hussein (od strony jor-dañskiej), oraz na po³udniu przej¶cie graniczne Arava, po³o¿one w s±siedztwie izraelskiego miasta Ejlat oraz jordañskiego miasta portowego Akaba. Pozosta³e wykazywane na niektórych mapach lub w przewodnikach turystycznych przej¶cia graniczne albo s± nieczynne, albo te¿ nie s³u¿± do obs³ugi ruchu turystycznego.
Przy wyje¼dzie z Izraela drog± l±dow± (do Jordanii lub Egiptu) lub drog± morsk±, pobierana jest graniczna op³ata wyjazdowa w wysoko¶ci ok. 20 USD od osoby. Przy wyje¼dzie drog± lotnicz± op³ata ta jest wliczona w cenê biletu.

PRZEPISY CELNE
Do Izraela turysta mo¿e wwie¼æ w gotówce ¶rodki finansowe w dowolnej walucie. Warto¶æ dopuszczalnej do wwozu i wywozu kwoty w gotówce nie mo¿e przekroczyæ 80 tys. NIS (obecnie ok. 21 tys. USD). Wwóz i wywóz wiêkszych kwot wymaga zezwolenia. Restrykcyjne przepisy fitosanitarne nie pozwalaj± wwoziæ ¿ywno¶ci, ro¶lin i chemikaliów. Ograniczeniom podlega równie¿ wwóz zwierz±t. Wwóz i wywóz zwierz±t domowych (np. psów, kotów) podlega przepisom miêdzynarodowym. Ponadto zakazuje siê wwozu stylizowanych monet, matryc do ich produkcji oraz urz±dzeñ i automatów do gier hazardowych. Ograniczeniami objêty jest równie¿ wwóz napojów alkoholowych (o zawarto¶ci alkoholu poni¿ej 40% - do 2 l, powy¿ej 40% - 1 l), papierosów (400 szt.) i perfum (250 ml). Zakazany jest wwóz narkotyków.

MELDUNEK, DOKUMENTY
Nie ma obowi±zku meldunkowego. Z uwagi na zdarzaj±ce siê uliczne kontrole izraelskich s³u¿b imigracyjnych i policji cudzoziemcy powinni stale mieæ przy sobie dokumenty podró¿y (paszporty). Ze wzglêdu na zdarzaj±ce siê kradzie¿e dokumentów zaleca siê noszenie przy sobie kserokopii paszportu potwierdzonej przez polski urz±d konsularny lub administracjê hotelu. Osoba nie maj±ca przy sobie dokumentu potwierdzaj±cego legalno¶æ jej pobytu w Izraelu mo¿e zostaæ przez miejscowe s³u¿by zatrzymana do wyja¶nienia jej statusu w tym kraju. Osoby przebywaj±ce w Izraelu nielegalnie (d³u¿ej ni¿ okres, na który w³adze izraelskie wyda³y zgodê) mog± byæ zatrzymane, osadzone w areszcie deportacyjnym, a nastêpnie wydalone z Izraela w trybie policyjnym.UBEZPIECZENIE
Polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych s± uznawane w Izraelu. Ze wzglêdu na bardzo wysokie koszty us³ug medycznych warto wykupiæ w Polsce stosowne ubezpieczenia. Zalecane jest, aby polska polisa ubezpieczeniowa obejmuj±ca koszty leczenia za granic± opiewa³a na kwotê gwarancyjn± nie mniejsz± ni¿ 100 tys. Euro. Ubezpieczenia komunikacyjne s± obowi±zkowe. Osoby wje¿d¿aj±ce do Izraela pojazdami mechanicznymi powinny mieæ miêdzynarodow± polisê ubezpieczenia od odpowiedzialno¶ci cywilnej (tzw. zielona karta).

SZCZEPIENIA, S£U¯BA ZDROWIA
Szczepienia ochronne nie s± obowi±zkowe. Nie ma szczególnych zagro¿eñ sanitarno-epidemiologicznych. Nale¿y przestrzegaæ elementarnych zasad higieny. Choæ woda z wodoci±gów miejskich jest zdatna do picia bez przegotowania, zalecane jest u¿ywanie wody butelkowanej. Istnieje powszechny dostêp do opieki medycznej. Us³ugi medyczne s± na wysokim poziomie. Cena wizyty lekarskiej to ok. 200 USD, wizyty u specjalisty - od 300 USD. Doba pobytu w szpitalu kosztuje ok. 1000 USD, w zale¿no¶ci od ¶wiadczonych us³ug medycznych.

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW
Izrael honoruje prawo jazdy wydane przez w³adze polskie oraz miêdzynarodowe prawo jazdy przez okres 90 dni od wjazdu. Przy d³u¿szym (uzasadnionym) pobycie nale¿y uzyskaæ dokument izraelski. Procedura wymaga t³umaczenia krajowego prawa jazdy na jêzyk hebrajski, wniesienia op³at i zdania egzaminu praktycznego. Wydawane s± dwa rodzaje prawa jazdy: na samochody z automatyczn± skrzyni± biegów oraz na samochody z rêczn± skrzyni± biegów. Aby wynaj±æ samochód lub motocykl, niezbêdne jest prawo jazdy oraz (w wiêkszo¶ci firm wynajmuj±cych samochody) karta kredytowa znanej sieci. Zazwyczaj firmy miejscowe oferuj± samochody z automatyczn± skrzyni± biegów. Wypo¿yczonym w Izraelu samochodem mo¿na poruszaæ siê tylko po terytorium tego pañstwa. Wypo¿yczalnie nie zezwalaj± na wjazd ich samochodami na terytorium Zachodniego Brzegu oraz Strefy Gazy, pozostaj±cych w kompetencji Palestyñskiej W³adzy Narodowej.

PODRÓ¯OWANIE PO KRAJU
Na terenach podleg³ych Palestyñskiej W³adzy Narodowej mo¿e dochodziæ do staræ zbrojnych, demonstracji i zamieszek. Strefa Gazy pozostaje zamkniêta dla ruchu turystycznego. G³ówne palestyñskie o¶rodki miejskie na Zachodnim Brzegu (m.in. Hebron, Nablus, D¿enin) bywaj± okresowo niedostêpne dla turystów, a stale stanowi± terytorium, na którym przebywanie wi±¿e siê z podwy¿szonym ryzykiem. Tury¶ci planuj±cy odwiedziæ tereny podleg³e Palestyñskiej W³adzy Narodowej winni wzi±æ pod uwagê ryzyko z tym zwi±zane; wyjazd mo¿e przy tym nie byæ mo¿liwy w zaplanowanym przez turystê terminie. Okresowo zagro¿enie bezpieczeñstwa mo¿e wystêpowaæ tak¿e we wschodniej czê¶ci Jerozolimy i w niektórych miastach Izraela (np. Nazaret). Zdarza³y siê przypadki ostrzelania i obrzucania kamieniami samochodów. Na Wzgórzach Golan nie nale¿y schodziæ z dróg i wytyczonych szlaków z uwagi na miny. Szczególn± ostro¿no¶æ trzeba zachowaæ na drogach i podczas wycieczek pieszych w okresie gwa³townych opadów (grudzieñ-marzec), kiedy to zdarza siê, ¿e rw±ce potoki niszcz± drogi lub uniemo¿liwiaj± przejazd. Odnosi siê to równie¿ do dróg po³o¿onych nad Morzem Martwym, które mog± byæ okresowo zamykane z uwagi na zagro¿enie powodzi± lub lawinami b³otno-kamiennymi.

BEZPIECZEÑSTWO
Napiêta sytuacja polityczna wi±¿e siê z zagro¿eniem zamachami terrorystycznymi, co dotyczy praktycznie ca³ego terytorium Izraela. Trzeba bezwzglêdnie stosowaæ siê do wymogów i zaleceñ w³adz dotycz±cych zachowania ¶rodków bezpieczeñstwa (np. rewizje toreb przy wej¶ciu do sklepów, restauracji, teatrów, kin, muzeów oraz urzêdów administracji rz±dowej) oraz byæ przygotowanym na szczegó³ow± kontrolê baga¿u przy wyje¼dzie z Izraela. Z tego wzglêdu na lotnisku nale¿y byæ co najmniej 3 godziny przed planowanym wylotem.

Zagro¿enie przestêpczo¶ci± kryminaln± nie jest wysokie. Z uwagi na zdarzaj±ce siê kradzie¿e kieszonkowe, szczególn± ostro¿no¶æ nale¿y zachowaæ w miejscach zat³oczonych i czêsto odwiedzanych przez turystów (na pla¿ach, bazarach, w ¶rodkach komunikacji). Kradzie¿e dokonywane s± równie¿ przez wyrwanie toreb lub teczek. Z tych wzglêdów zaleca siê turystom pozostawianie paszportów w depozycie hotelowym lub u przewodnika i noszenie przy sobie jedynie kserokopii paszportu.

RELIGIA, OBYCZAJE
Izrael jest krajem wielu religii, choæ dominuje judaizm. Normy zwyczajowe nakazuj± respektowanie odmiennych rytua³ów i sposobów zachowania. Nie nale¿y manifestowaæ swojej odmienno¶ci, szczególnie w czasie ¶wi±t religijnych. Tury¶ci zwiedzaj±cy miejsca zamieszkiwane przez ortodoksyjnych wyznawców judaizmu powinni byæ odpowiednio ubrani (d³ugie spodnie, d³ugie spódnice, d³ugie rêkawy). Nie jest wskazane poruszanie siê samochodem w tych rejonach w czasie szabasu i ¶wi±t ¿ydowskich. Nie nale¿y równie¿ odwiedzaæ miejsc kultu, je¶li nie godz± siê na to uczestnicy uroczysto¶ci religijnych, ani te¿ fotografowaæ tych osób bez ich zgody. Podobne zasady dotycz± zachowania w miejscach kultu innych religii - w meczetach i ko¶cio³ach.

PRZYDATNE INFORMACJE:
W okresie szabatu, tj. od pi±tku wieczór do soboty wieczór, komunikacja w Izraelu jest ograniczona, a niektóre ulice s± zamykane. W tym czasie nie dzia³aj± równie¿ instytucje, a wiêkszo¶æ sklepów i lokali gastronomicznych jest zamkniêta. W ¶wiêto Jom Kippur (które jest ¶wiêtem ruchomym, zgodnie z kalendarzem ¿ydowskim) w ca³ym Izraelu ruch samochodowy i motocyklowy ustaje na wszystkich drogach, na obszarze zabudowanym oraz poza nim. Kierowcy próbuj±cy poruszaæ siê wówczas samochodem musz± siê liczyæ z mandatem lub nieprzychyln± reakcj± mieszkañców. Ze wzglêdu na zagro¿enie atakami terrorystycznymi nale¿y w miarê mo¿no¶ci ograniczaæ poruszanie siê ¶rodkami komunikacji publicznej.
W okresie ramadanu w Strefie Gazy i w miastach palestyñskich na Zachodnim Brzegu, w których wiêkszo¶æ stanowi ludno¶æ muzu³mañska (oprócz Betlejem), a tak¿e w arabskiej dzielnicy Starego Miasta w Jerozolimie nale¿y od wschodu do zachodu s³oñca unikaæ publicznego spo¿ywania posi³ków, picia napojów i palenia tytoniu.


Podczas planowania podró¿y do opisanego powy¿ej kraju, zalecamy zapoznanie siê z ostrze¿eniami dla podró¿uj±cych, zawieraj±cymi najnowsze informacje istotne dla bezpieczeñstwa obywateli polskich na ¶wiecie.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne w Polsce:

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Pañstwie Izrael
Ambasador: Jacek Chodorowicz
Izrael, Tel Awiw, Soutine 16, 64684
Tel. dy¿urny: +97 237253111 Faks: +97 235237806
telaviv.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Instytut Polski w Tel Awiwie
dyrektor IP: Joanna Stachyra
Izrael, Tel Awiw, Weizmann 4, 64239
Tel.: +97236962053 Tel.: +97236962059 Faks: +97236962064
secretary@polishinstitute.org.il

Polskie plac�wki dyplomatyczne i konsularne: