MACEDONIA - przewodnik, porady, informacje

Wa�ne informacje dla podr�nych z Polski:

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE
Obywatele RP nie  potrzebuj± wiz przy pobytach nie przekraczaj±cych 90 dni (w okresie 180 dni) oraz na przejazd tranzytem. Od 2008 r. granicê Macedonii mo¿na przekraczaæ na podstawie wa¿nego paszportu lub dowodu osobistego (brak paszportu mo¿e jednak utrudnienia za³atwienie na miejscu niektórych spraw, jak korzystaniu z hoteli, wypo¿yczanie samochodu, korzystanie z us³ug bankowych, itp). Macedonia znios³a wymóg posiadania przez obywateli UE ubezpieczenia podró¿nego przy wje¼dzie to tego kraju. Podczas podró¿y samochodem wymagana jest tzw. zielona karta. W razie jej braku istnieje mo¿liwo¶æ wykupienia polisy (wa¿nej tylko na Macedoniê) na przej¶ciu granicznym. Przy wje¼dzie do Macedonii na podstawie dowodu osobistego nale¿y ¿±daæ od macedoñskiej policji granicznej stosownego blankietu, gdzie powinna byæ wbita piecz±tka graniczna. Macedoñskie s³u¿by graniczne mog± za¿±daæ okazania tego blankietu przy opuszczaniu terytorium kraju. Poza tym nale¿y mieæ na wzglêdzie, ¿e nie wszystkie pañstwa s±siaduj±ce z Macedoni± dopuszczaj± przekraczanie w³asnych granic na podstawie dowodu osobistego. Osoby nieletnie podró¿uj±ce bez rodziców powinny mieæ stosown± zgodê opiekunów prawnych na podró¿owanie pod opiek± osób trzecich. W przypadku, gdy osoba nieletnia podró¿uje w towarzystwie jednego z rodziców, wówczas powinien on mieæ pisemn± zgodê drugiego rodzica. 

PRZEPISY CELNE
Przepisy celne nie odbiegaj± od norm miêdzynarodowych. Jednak macedoñscy celnicy drobiazgowo sprawdzaj± ich przestrzeganie, szczególnie regulacji dotycz±cych wwozu lub wywozu niektórych dóbr, w tym przedmiotów uznanych za warto¶ciowe lub o znaczeniu historycznym. Surowo karane s± próby wwozu, wywozu i posiadanie wszelkiego rodzaju narkotyków i ¶rodków halucynogennych. Gdy celem przyjazdu jest pobyt turystyczny lub przejazd tranzytem, mo¿na wwoziæ jedynie towary na potrzeby osobiste. Nale¿y zadeklarowaæ wwóz b±d¼ wywóz kwot wy¿szych ni¿ 2000 EUR. Przy wywozie pieniêdzy, s³u¿by celne mog± za¿±daæ udokumentowania ich pochodzenia. Praktycznie nie ma mo¿liwo¶ci uzyskania zwrotu podatku VAT za zakupione w Macedonii towary.

PRZEPISY PRAWNE
Za próby przemytu, posiadanie wszelkiego rodzaju narkotyków i ¶rodków halucynogennych oraz handel nimi gro¿± surowe kary, a osoby za to skazane nie mog± liczyæ na odbywanie wyroku w polskim wiêzieniu. Obowi±zuj± te¿ rygorystyczne przepisy dotycz±ce porz±dku publicznego. Mandat karny za nie posiadanie przy sobie dowodu osobistego lub paszportu wynosi ok. 30 EUR. Spo¿ywanie alkoholu w miejscu publicznym lub naruszanie porz±dku publicznego s± karane. Obowi±zuje zakaz sprzeda¿y alkoholu nieletnim oraz ca³kowity zakaz sprzeda¿y alkoholu (w tym piwa) w sklepach w godz. 19:00 do 6:00 (w okresie letnim w godzinach 21:00-6:00), zakaz nie dotyczy sprzeda¿y alkoholu w lokalach gastronomicznych.

MELDUNEK
Je¿eli pobyt przekracza 24 godziny, nale¿y dope³niæ obowi±zku meldunkowego. W przypadku noclegów organizowanych we w³asnym zakresie meldunku dokonuje siê w najbli¿szym (w³a¶ciwym terytorialnie) posterunku policji (mac. policiska stanica). Teoretycznie obowi±zek meldunkowy spoczywa na osobie goszcz±cej (w przypadku prywatnych wizyt).W innych sytuacjach obowi±zek ten ci±¿y na w³a¶cicielu hotelu, pensjonatu, kempingu lub kwatery (w ci±gu 12 godzin od przybycia cudzoziemca). Jednak konsekwencje nieposiadania meldunku spadaj± zwykle na cudzoziemca i s± rygorystycznie penalizowane przez macedoñskie organy ¶cigania. Kar± jest grzywna w wysoko¶ci 100-500 Euro wraz z dwuletnim zakazem wjazdu do Macedonii.

SZCZEPIENIA, S£U¯BA ZDROWIA
Od turystów z krajów europejskich nie wymaga siê obowi±zkowych szczepieñ. Nie wystêpuj± te¿ zagro¿enia sanitarno-epidemiologiczne odbiegaj±ce od zagro¿eñ powszechnie obecnych w Europie. Infekcje wirusowe s± gro¼ne jesieni± i wiosn±. Aktualne informacje o epidemiach chorób zaka¼nych dostêpne s± na stronie internetowej ¦wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO): www.who.int. Zaleca siê picie wy³±cznie wody przegotowanej lub butelkowanej. ¯ywno¶æ najlepiej kupowaæ w sprawdzonych miejscach. Poza nieszczê¶liwymi wypadkami, z opieki medycznej mo¿na korzystaæ za op³at±. Trwaj± prace nad mo¿liwo¶ci± korzystania przez obywateli RP z opieki medycznej na równi z ubezpieczonymi obywatelami Macedonii na zasadach wzajemno¶ci. Koszt wizyty lekarskiej to minimum 10 Euro. Wyposa¿enie szpitali i klinik pañstwowych odbiega od standardów europejskich. Dostêpne s± podstawowe us³ugi medyczne. Dostêp do leczenia specjalistycznego mo¿e byæ utrudniony poza stolic± kraju.

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW
Polskie prawo jazdy jest honorowane, jednak w przypadku pobytów przekraczaj±cych 3 miesi±ce, wskazane jest pos³ugiwanie siê miêdzynarodowym prawem jazdy. Je¶li pobyt trwa d³u¿ej ni¿ 6 miesiêcy, nale¿y prawo jazdy obowi±zkowo wymieniæ je na macedoñskie (procedura trwa ok. 1 miesi±ca). Je¶li podró¿uj±cy samochodem nie jest jego w³a¶cicielem, powinien mieæ stosowne pe³nomocnictwo. Brak pe³nomocnictwa mo¿e skutkowaæ sankcjami (z konfiskat± pojazdu w³±cznie). Autostrady s± p³atne. Op³ata za przejazd przyjmowana jest w walucie miejscowej lub w euro (w  drugim przypadku jednak bywa relatywnie wy¿sza). Ceny paliw (benzyna bezo³owiowa, olej napêdowy, autogaz) nie odbiegaj± znacz±co od polskich. Ogólny stan autostrad i g³ównych dróg jest dobry, niemniej drogi lokalne s± czêsto zaniedbane i s³abo oznakowane. Na drogach wiod±cych przez góry kierowcy mog± natrafiæ na znajduj±ce siê na drodze kamienie, od³amki skalne, martwe zwierzêta, zgubiony ³adunek, pozostawione pojazdy. Jest to szczególnie niebezpieczne na ostrych zakrêtach, których nie brakuje. W okresie letnim (sezon turystyczny) drogi bywaj± zat³oczone a na przej¶ciach granicznych mog± pojawiaæ siê kolejki. Dotyczy to szczególnie g³ównych przej¶æ (macedoñsko-serbskie Tabanovce-Presevo i macedoñsko-greckie Bogorodica-Evzoni).Stosunek miejscowych kierowców do zasad ruchu i przepisów bywa ³agodnie mówi±c niefrasobliwy, wobec czego auto nale¿y prowadziæ ze wzmo¿on± ostro¿no¶ci± i staræ siê przewidywaæ niestandardowe zachowania wspó³u¿ytkowników drogi. Do podstawowych wykroczeñ drogowych nale¿±: przejazd na czerwonym ¶wietle, niesygnalizowanie skrêtu i wymuszanie pierwszeñstwa przejazdu. Obecnie Macedonia plasuje siê w¶ród krajów o najwy¿szej liczbie ofiar ¶miertelnych wypadków drogowych. Wiele samochodów jest w z³ym stanie technicznym, nierzadko brak im tylnych lub przednich ¶wiate³, lusterek wstecznych. Bez ¶wiate³ i czêsto pod pr±d je¿d¿± rowerzy¶ci i motocykli¶ci na skuterach. Nale¿y zwracaæ szczególn± uwagê na pieszych, przechodz±cych przez jezdniê w niedozwolonych miejscach lub zwierzêta (dotyczy to tez autostrad). W sezonie zimowym (15 listopada-15 marca) do obowi±zkowego wyposa¿enia nale¿± ³añcuchy lub opony zimowe. Pojazdy ciê¿arowe obowi±zkowo powinny byæ wyposa¿one w ³añcuchy na ko³a osi napêdowej oraz ³opatê. Telefony alarmowe: policja 192, stra¿ po¿arna 193, pogotowie ratunkowe 194, pomoc drogowa 196. Uwaga: Przez ca³y rok obowi±zuje jazda z w³±czonymi ¶wiat³ami mijania. Policja rygorystycznie nak³ada mandaty za wykroczenia drogowe, równie¿ w stosunku do cudzoziemców. Dopuszczalna zawarto¶æ alkoholu we krwi kierowcy wynosi: 0,0 (dla kierowców zawodowych) i 0,5 (dla pozosta³ych kierowców).

PODRÓ¯OWANIE PO KRAJU
Nie ma bezpo¶redniego po³±czenia lotniczego Warszawa-Skopje. Na terenie Macedonii znajduj± siê dwa lotniska miêdzynarodowe: w Skopje (tel. 00389 2 31 48 333) i w Ochrydzie (tel. 00389 46 33 656). Internetowa informacja o po³±czeniach lotniczych: www.airports.com.mk. Nie ma ograniczeñ w podró¿owaniu po ca³ym terytorium (z wyj±tkiem nielicznych miejsc wy³±czonych szczególnymi przepisami np. obszary przygraniczne, strefy zmilitaryzowane). Fotografowanie obiektów, które mog± byæ uznane za maj±ce znaczenie dla bezpieczeñstwa mo¿e byæ przyczyn± problemów z miejscowymi w³adzami. Podró¿uj±c w pó³nocno-zachodniej czê¶ci kraju, po³o¿onej przy granicy z Kosowem i Albani±, nale¿y zachowaæ szczególn± ostro¿no¶æ. Ze wzglêdu na zagro¿enie minami nie zaleca siê podró¿owania po nieutwardzonych, ma³o uczêszczanych drogach lokalnych w tych regionach. Pozosta³± czê¶æ kraju mo¿na uznaæ za bezpieczn±. Nale¿y zatrzymywaæ siê w miejscach wyznaczonych, nocowaæ w zarejestrowanych motelach lub kwaterach prywatnych. Ceny w hotelach s± przewa¿nie wy¿sze dla cudzoziemców. Mo¿na znale¼æ nocleg równie¿ w pensjonatach i na kempingach. Ceny ulegaj± sezonowym wahaniom. Sieæ informacji turystycznej jest s³abo rozwiniêta. Przed przyjazdem do Macedonii warto odwiedziæ strony internetowe z informacjami turystycznymi: www.exploringmacedonia.com, www.economy.gov.mk, www.idividi.com.mk, www.macedonialovesyou.eu. ¦rodki publicznego transportu s± czêsto w z³ym stanie technicznym.

 BEZPIECZEÑSTWO
Po konflikcie etnicznym w 2001 r. sytuacja ustabilizowa³a siê i ulega dalszej poprawie. Przyczyn± sporadycznych, lokalnych incydentów, stwarzaj±cych zagro¿enie tak¿e dla turystów, s± g³ównie porachunki ¶wiata przestêpczego. Czê¶ciowo dochodzi do nich tak¿e na tle etnicznym. Zagro¿enie przestêpczo¶ci± pospolit± nie odbiega od przeciêtnego poziomu. Najbardziej niebezpieczne pod tym wzglêdem s± pó³nocno-zachodnie tereny kraju. Coraz czê¶ciej zdarzaj± siê pospolite kradzie¿e uliczne i w³amania do samochodów - g³ównie w miejscowo¶ciach turystycznych w sezonie letnim. Podró¿uj±cy po Macedonii powinni omijaæ demonstracje i zgromadzenia publiczne. Spo¶ród zagro¿eñ naturalnych mog± wyst±piæ na terenie Macedonii wstrz±sy sejsmiczne i powodzie.

 RELIGIA, OBYCZAJE
W Macedonii dominuj± prawos³awie i islam. Nie ma szczególnych norm obyczajowych, z wyj±tkiem tych zwi±zanych z islamem, zw³aszcza na prowincji. Macedoñczycy s± tradycyjnie go¶cinni, do Polski i Polaków odnosz± siê z du¿± ¿yczliwo¶ci±.

 

¦WIÊTA. Wa¿niejsze ¶wiêta: Prawos³awne Bo¿e Narodzenie, Prawos³awna Wielkanoc, 1 maja - ¦wiêto Pracy, 24 maja - ¶w. Cyryla i Metodego, 2 sierpnia - Ilinden (Dzieñ Republiki, powstanie antytureckie), 8 wrze¶nia - Dzieñ Niepodleg³o¶ci, Ramadan Bajram (pierwszy dzieñ najwiêkszego ¶wiêta muzu³mañskiego), 11 pa¼dziernika - Dzieñ Powstania (przeciw okupantom faszystowskim), 23 pa¼dziernika - Dzieñ Macedoñskiej Walki Rewolucyjnej, 8 grudnia - ¶w. Klimenta Ochrydzkiego.

PRZYDATNE INFORMACJE:
Dewizy mo¿na wymieniaæ w bankach i kantorach, nie ma ró¿nicy w kursie. Niektóre sklepy i hotele przyjmuj± euro, mimo i¿ przyjmowanie p³atno¶ci w obcych walutach jest nielegalne. Generalnie p³atno¶ci realizuje siê gotówk±. Mo¿na p³aciæ kart± (American Express, VISA, Diners, MasterCard/EuroCard) prawie we wszystkich hotelach, restauracjach, w du¿ych sklepach, stacjach paliw. Sieæ  bankomatów oraz terminali w punktach sprzeda¿y towarów i us³ug stale siê powiêksza. Obowi±zuje dokumentowanie sprzeda¿y towarów i us³ug paragonami fiskalnymi. W przypadku znacz±cych zakupów nale¿y domagaæ siê wydania paragonu fiskalnego. Nieposiadanie paragonu fiskalnego mo¿e skutkowaæ na³o¿eniem mandatu karnego przy kontroli dokonanej przez policjê finansow± lub inspektorów urzêdu podatkowego lub celników.
Instytucje publiczne generalnie pracuj± od poniedzia³ku do pi±tku w godzinach 8.30-16.30. Sklepy przewa¿nie czynne s± od poniedzia³ku do pi±tku od 8.00 do 20.00, w soboty od 8.00 do 15.00 (w sezonie turystycznym w regionach wypoczynkowych do 23.00). Banki najczê¶ciej czynne s± od poniedzia³ku do pi±tku w godzinach 8.00-18.00; w sobotê 8.00-12.00.
Ceny produktów o porównywalnej jako¶ci s± podobne lub wy¿sze ni¿ w Polsce; ceny biletów do muzeów mog± byæ wy¿sze dla cudzoziemców.
Na terenie Macedonii czas i zmiany czasu s± takie jak w Polsce (czas ¶rodkowoeuropejski GMT + 1).
W mapy i przewodniki najlepiej zaopatrzyæ siê przed wyjazdem z Polski.

 

 


Podczas planowania podró¿y do opisanego powy¿ej kraju, zalecamy zapoznanie siê z ostrze¿eniami dla podró¿uj±cych, zawieraj±cymi najnowsze informacje istotne dla bezpieczeñstwa obywateli polskich na ¶wiecie.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne w Polsce:

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Macedonii
Ambasador : Przemys³aw Czy¿
Macedonia, Skopje, Djuro Djakoviæ 50, 1000
Tel.: +389 2 3112 647 Tel.: +389 2 3133 057 Tel. dy¿urny: +389 782 33389 Faks: +389 2 3119 744
skopje.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Polskie plac�wki dyplomatyczne i konsularne: