MAROKO - przewodnik, porady, informacje

Wa�ne informacje dla podr�nych z Polski:

WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE
Obywatele polscy udaj±cy siê turystycznie do Maroka s± zwolnieni z obowi±zku wizowego na okres do 90 dni. Przy przekraczaniu granicy w³adze marokañskie mog± ¿±daæ udokumentowania odpowiednich ¶rodków finansowych na pobyt (gotówka, karty kredytowe, wyci±g z konta itp.). Nie ma obowi±zku okazania biletu powrotnego. Jedynym dokumentem uprawniaj±cym do przekroczenia granicy i wjazdu na terytorium Maroka jest paszport, który powinien byæ wa¿ny jeszcze przez minimum 6 miesiêcy od planowanej daty wjazdu.
Sahara Zachodnia jest terytorium administrowanym przez Maroko od 1975 r. Prawo wjazdu na teren Maroka bez wizy obejmuje te¿ Saharê Zachodni±. Dokumenty podró¿nego mog± byæ tu kontrolowane przez si³y porz±dku publicznego czê¶ciej ni¿ w innych regionach Maroka. Podró¿uj±c na Saharze, nale¿y unikaæ przygodnych znajomo¶ci i wdawania siê w dyskusje na tematy polityczne, m.in. na temat przynale¿no¶ci tego obszaru do Maroka.

PRZEPISY CELNE
Dewizy nale¿y zadeklarowaæ przy wje¼dzie, je¶li ich równowarto¶æ w dirhamach jest równa lub przewy¿sza kwotê 100 000 MAD. Dirham marokañski jest poza Marokiem walut± niewymienialn±; wwóz i wywóz tej waluty na / z terytorium Maroka jest dozwolony w kwocie nieprzekraczaj±cej 2000 MAD.
Wywóz dewiz z terytorium Maroka jest mo¿liwy na nastêpuj±cych warunkach:
- niewykorzystane dewizy, przywiezione z zagranicy i niewymienione na dirhamy podczas pobytu w Maroku:  na podstawie dokumentów dowodz±cych zagraniczne pochodzenie tych dewiz (rachunek z kantoru, wyci±g z konta zagranicznego, potwierdzenie transakcji z bankomatu lub deklaracja celna z³o¿ona przy wje¼dzie - je¶li kwota jest równa lub przekracza równowarto¶æ 100 000 MAD).
- dewizy uzyskane z powtórnej wymiany dirhamów niewykorzystanych podczas pobytu w Maroku: na podstawie rachunku z marokañskiego punktu wymiany dewiz.
Wwóz i wywóz dewiz w formie bezgotówkowych ¶rodków p³atniczych (karty kredytowe, czeki podró¿ne, etc.) nie podlega ograniczeniom.
Wiêcej u¿ytecznych informacji o przepisach celnych mo¿na znale¼æ na oficjalnej stronie marokañskiego Urzêdu Celnego: www.douane.gov.ma (w jêzyku francuskim).

PRZEPISY PRAWNE
Przemyt i u¿ywanie narkotyków oraz handel nimi s± surowo karane. Ze wzglêdu na zdarzaj±ce siê przypadki uwiêzienia obywateli polskich przestrzegamy przed nabywaniem nawet niewielkiej ilo¶ci ¶rodków odurzaj±cych. S± one ³atwe do wykrycia podczas systematycznych i skutecznych kontroli prowadzonych przez oddzia³y policji z wyszkolonymi psami, szczególnie przy przekraczaniu granicy. Warunki w zak³adach karnych s± ciê¿kie. Tury¶ci nagabywani przez handlarzy nie powinni podejmowaæ rozmowy. Od przygodnych znajomych bezwzglêdnie nie nale¿y przyjmowaæ ¿adnych przesy³ek ani listów do Europy, poniewa¿ mog± one zawieraæ narkotyki.

MELDUNEK
Nie ma obowi±zku meldunkowego.

UBEZPIECZENIE
Na czas trwania podró¿y zalecana jest polisa ubezpieczeniowa obejmuj±ca zwrot kosztów leczenia powsta³ych w wyniku nastêpstw nieszczê¶liwych wypadków.
Wskazane jest posiadanie polisy ubezpieczyciela z czynnym ca³odobowym centrum pomocy, które w przypadku zaistnienia nieszczê¶liwego zdarzenia potwierdzi pokrycie kosztów leczenia czy te¿ transportu.

SZCZEPIENIA, S£U¯BA ZDROWIA
W Maroku nie ma powa¿nych zagro¿eñ sanitarno-epidemiologicznych i dlatego szczepienia ochronne nie s± obowi±zkowe. Przed podró¿± warto jednak zaszczepiæ siê przeciw tê¿cowi i ¿ó³taczce pokarmowej. Ze wzglêdu na odmienne zwyczaje higieniczne turysta mo¿e zachorowaæ na dur brzuszny i inne choroby uk³adu trawiennego. Zdarzaj± siê przypadki zara¿enia ameboz± lub paso¿ytami przewodu pokarmowego. Tury¶ci powinni piæ wy³±cznie wodê przegotowan± b±d¼ mineraln±, a owoce i warzywa starannie myæ i obieraæ przed spo¿yciem. Przed podró¿± nale¿y zaopatrzyæ siê w ¶rodki przeciw dolegliwo¶ciom ¿o³±dkowym (mo¿na je równie¿ kupiæ w miejscowych aptekach). Nie nale¿y spo¿ywaæ posi³ków w lokalach o niskim standardzie w ma³ych miejscowo¶ciach, zw³aszcza poza sezonem. Ze wzglêdu na wystêpuj±ce okresowo przypadki w¶cieklizny nale¿y unikaæ kontaktów z bezdomnymi zwierzêtami. W razie pogryzienia lub zadrapania trzeba jak najszybciej udaæ siê do najbli¿szego szpitala, by poddaæ siê szczepieniu. Us³uga ta jest bezp³atna. Zdarzaj± siê równie¿ przypadki zapalenia opon mózgowych - niewskazane jest wówczas przebywanie na obszarze, na którym wyst±pi³y przypadki zachorowañ o charakterze epidemii. Aby unikn±æ oparzeñ s³onecznych, nale¿y stosowaæ kremy z mocnym filtrem ochronnym oraz nosiæ nakrycie g³owy. Opieka zdrowotna w Maroku jest na dobrym poziomie. Publiczne i prywatne o¶rodki opieki medycznej ¶wiadcz± us³ugi odp³atnie. Cena standardowej wizyty lekarskiej wynosi od 10 do 20 EUR, porada lekarska w nocy lub w weekend - 30 EUR, natomiast dobowy koszt pobytu w szpitalu lub klinice - ok. 60 EUR (bez kosztów leczenia). Apteki s± dobrze zaopatrzone w leki (zob. portal polskich lekarzy na ¶wiecie w czê¶ci dot. Maroka:  http://www.polscylekarze.org/).

Trekking na górê Toubkal w Atlasie Wschodnim

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW
Posiadanie miêdzynarodowego prawa jazdy jest w Maroku po¿±dane, ale nie jest obowi±zkowe. W³a¶ciciele pojazdów musz± natomiast wykupiæ zielon± kartê. Poza zielon± kart± inne polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych nie s± uznawane. Osoby podró¿uj±ce samochodem powinny zachowaæ szczególn± ostro¿no¶æ zw³aszcza w nocy, gdy¿ czêsto inni u¿ytkownicy dróg maj± pojazdy s³abo b±d¼ ¼le o¶wietlone.Przejazd niektórymi drogami w górach mo¿e byæ utrudniony od grudnia do marca z powodu obfitych opadów ¶niegu. Planuj±c podró¿ do Maroka samochodem w lipcu i sierpniu, nale¿y wzi±æ pod uwagê, ¿e w tym czasie kraj ten odwiedza ok. 2,6 mln marokañskich emigrantów, którzy - po spêdzeniu tu wakacji - wracaj± do pañstw osiedlenia. Z tego powodu w Tangerze lub Nadorze na wej¶cie na pok³ad promu do Hiszpanii czeka siê nawet po kilkana¶cie godzin, a drogi w okolicach tych miast s± bardzo zat³oczone.
W tym czasie czê¶ciej dochodzi tam do powa¿nych wypadków drogowych. Latem zdarzaj± siê korki na autostradach, zw³aszcza w weekendy. Autostrady s± p³atne na rogatkach, koszt przejazdu zale¿y od d³ugo¶ci trasy (np. oko³o 215-kilometrowy odcinek miêdzy Rabatem a Tangerem kosztuje 72 MAD od samochodu osobowego), akceptowana jest tylko gotówka. S± one w dobrym stanie technicznym. Nale¿y stosowaæ siê do wprowadzonych ograniczeñ prêdko¶ci, gdy¿ policja i ¿andarmeria prowadzi sta³± kontrolê, przy u¿yciu nowoczesnych urz±dzeñ pomiarowych, przy czym czêsto miejsce kontroli prêdko¶ci jest oddalone od miejsca zatrzymania pojazdu, którego kierowca przekroczy³ przepisy. O wysoko¶ci mandatu karnego decyduje policjant lub ¿andarm, który przeprowadza kontrolê, lub który otrzyma³ meldunek o pope³nieniu wykroczenia drogowego. W miastach zainstalowano wiele fotoradarów.
UWAGA: nowy kodeks drogowy obowi±zuj±cy od pa¼dziernika 2010 roku zaostrzy³ kary za wiele wykroczeñ drogowych i podwy¿szy³ znacznie wysoko¶æ mandatów.  

PODRÓ¯OWANIE PO KRAJU
Nie ma ograniczeñ. Tak¿e na obszarach górskich i pustynnych, na po³udniu kraju, infrastruktura turystyczna jest dobrze rozwiniêta. Na wycieczki szlakami górskimi lub pustynnymi nale¿y udawaæ siê grupowo, z przewodnikiem znaj±cym dobrze teren. Przewodnik powinien byæ pracownikiem uznanego lokalnego biura podró¿y, które specjalizuje siê w wyprawach pustynnych lub trekkingowych i ma stosown± licencjê. Wybieraj±c siê w góry, nale¿y zaopatrzyæ siê w odpowiedni ekwipunek, poniewa¿ nawet we wrze¶niu zdarzaj± siê burze ¶nie¿ne, a równie¿ latem za³amanie pogody jest prawdopodobne. Nale¿y tak¿e zabraæ ze sob± zapasy jedzenia i wody, poniewa¿ na szlakach górskich nie spotka siê ¿adnych osad. Nie ma problemów z kupnem paliwa, tak¿e bezo³owiowego.
Zmotoryzowani tury¶ci powinni wiedzieæ, ¿e granica l±dowa z Algieri± jest zamkniêta. W Maroku nie ma mo¿liwo¶ci uzyskania wizy algierskiej. Podró¿owanie samochodem z Maroka do granicy z Mauretani± jest uci±¿liwe z racji warunków klimatycznych (pustynny teren, burze piaskowe). Droga wzd³u¿ atlantyckiego wybrze¿a Maroka jest w dobrym stanie, ale miejscami jest bardzo w±ska. Nie nale¿y siê od niej oddalaæ, bowiem poza ni± teren bywa jeszcze gdzieniegdzie zaminowany. Na trasie znajduj± siê liczne posterunki kontrolne. Przebycie samochodem 1800-kilometrowej trasy miêdzy Agadirem a granic± z Mauretani± trwa zwykle ok. 5 dni. Dlatego trzeba zabraæ ze sob± zapasy ¿ywno¶ci, wody oraz paliwa. Jest to szczególnie wa¿ne na wiod±cym przez pustyniê, praktycznie nie zaludnionym odcinku Dakhla - granica mauretañska.Ceuta i Melilla. Od obywateli polskich odwiedzaj±cych dwie hiszpañskie enklawy, Ceutê i Melillê, nie wymaga siê wiz wjazdowych, jest to bowiem terytorium UE. W przypadku podró¿y do tych miast samochodem wynajêtym w Maroku obowi±zkowa jest zgoda agencji wynajmu na opuszczenie terytorium Maroka. Ceuta i Melilla podlegaj± kompetencji Wydzia³u Konsularnego Ambasady RP w Madrycie, w zwi±zku z czym Ambasada RP w Rabacie nie jest uprawniona do ¶wiadczenia na tych terytoriach pomocy konsularnej.
Hotele. W Maroku jest bardzo du¿y wybór hoteli: od bardzo tanich noclegowni turystycznych, do luksusowych hoteli piêciogwiazdkowych (stan sanitarny tych pierwszych bywa czêsto bardzo z³y, ponadto maj± one zwykle wspólne dla ca³ego piêtra toalety oraz prysznice i s± pozbawione ogrzewania (wa¿ne w sezonie zimowym) oraz klimatyzacji, której brak jest szczególnie uci±¿liwy w miesi±cach letnich). Dla turystów zmotoryzowanych dostêpne s± pola campingowe, do¶æ dobrze zagospodarowane.
Komunikacja. D³ugo¶æ sieci kolejowej w Maroku wynosi 1700 km. Poci±giem mo¿na podró¿owaæ na dwóch trasach: Tanger - Rabat - Casablanca - Marrakesz oraz Casablanca - Rabat - Meknes - Fez - Oujda - Bouârfa. Tabor kolejowy jest w dobrym stanie. Na niektórych trasach nie kursuj± wagony I klasy. Sieæ transportu autokarowego jest dobrze rozwiniêta. Poniewa¿ jednak kierowcy nagminnie nie respektuj± przepisów kodeksu drogowego, a znaczna czê¶æ taboru nie spe³nia wymogów bezpieczeñstwa, wypadki autokarów zdarzaj± siê stosunkowo czêsto. Rozk³ad jazdy i cennik poci±gów oraz niektórych autokarów (Supratours) dostêpny jest na stronie marokañskich kolei www.oncf.ma. W miastach popularn± i tani± form± komunikacji s± tzw. ma³e taksówki (petit taxi); nie maj± one prawa opuszczaæ administracyjnych granic miasta. Korzystaj±c z nich, nale¿y zadbaæ o to, aby licznik by³ w³±czony. Po godz. 20.00 op³ata za przejazd wynosi 50% wiêcej, ni¿ wskazuje licznik. Poza miastem i miêdzy miastami mog± kursowaæ jedynie tzw. du¿e taksówki (grand taxi). Zabieraj± one do 7 pasa¿erów. Op³ata za przejazd zale¿y od liczby pasa¿erów i d³ugo¶ci trasy. Dobrze jest uzgodniæ to przed podró¿±. Mo¿na wynaj±æ tak± taksówkê w kilka osób lub indywidualnie, ale wtedy trzeba zap³aciæ tak¿e za wolne miejsca. W wiêkszych i ¶rednich miastach kursuj± autobusy komunikacji miejskiej, Rabat i Salé po³±czone s± ponadto tramwajem. Trasy komunikacji s± przewa¿nie oznaczone tylko po arabsku (jedynie w Marrakeszu po francusku). Stan techniczny autobusów miejskich czêsto odbiega od ogólnie przyjêtych norm wymaganych dla transportu publicznego.BEZPIECZEÑSTWO
Maroko to kraj zainteresowany rozwojem turystyki i stwarzaj±cy przyjazn± atmosferê dla turystów. Musz± oni jednak zachowaæ ostro¿no¶æ, przestrzegaæ pewnych zasad, a tak¿e unikaæ okre¶lonych zachowañ. Na ma³o uczêszczanych ulicach, tak¿e tych w pobli¿u obiektów turystycznych, noc± mog± zdarzaæ siê napady dokonywane przez uzbrojonych napastników. Dlatego nale¿y zrezygnowaæ z nocnych spacerów w tych okolicach. Tury¶ci, zw³aszcza po zapadniêciu zmroku, powinni poruszaæ siê w grupach kilkuosobowych, nigdy samotnie. Z³odzieje na skuterach czêsto wyrywaj± kobietom torebki. W zat³oczonych miejscach trzeba zachowywaæ siê szczególnie ostro¿nie, nosiæ torebkê lub plecak z dokumentami przed sob±, nigdy z ty³u, pieni±dze i paszport przechowywaæ oddzielnie i nie trzymaæ wszystkich ¶rodków pieniê¿nych w jednym miejscu. Warto te¿ mieæ kserokopiê paszportu. Niewskazane s± nocne spacery po medinach - starych dzielnicach miast. Na tamtejszych bazarach (suk) zdarzaj± siê kradzie¿e kieszonkowe. Niebezpieczne s± równie¿ ubogie, peryferyjne dzielnice wszystkich du¿ych miast Maroka. Stanowczo odradza siê wchodzenie do slumsów. Cudzoziemcy, którzy wybieraj± siê na ustronne pla¿e lub do punktów krajobrazowych, mog± byæ nara¿eni na zaczepki i pro¶by o pieni±dze.
Tak¿e samotne kobiety s± zaczepiane przez mê¿czyzn, dlatego zalecane jest podró¿owanie w grupie. Nagabywane mog± poprosiæ o pomoc policjanta. Policja i ¿andarmeria s± przyjazne turystom. Ciesz± siê du¿ym autorytetem - bez trudu odstraszaj± intruzów. Kobietom odradza siê równie¿ przyjazdy do Maroka na prywatne zaproszenia obywateli marokañskich i zamieszkiwanie u nich (niezalegalizowane zwi±zki, tak¿e w przypadku, gdy które¶ z partnerów jest obywatelem pañstwa europejskiego, s± w Maroku zagro¿one sankcj± karn±). Przyje¿d¿aj±c na zaproszenie, nale¿y zostawiæ rodzinie w kraju dane osoby zapraszaj±cej, jej adres i numer telefonu, informacjê na temat daty powrotu oraz miejsca przekroczenia granicy Maroka. Mo¿liwa jest równie¿ rejestracja podró¿y na stronie konsularnej www.e-konsulat.gov.pl. Nale¿y unikaæ przygodnych znajomo¶ci i zaproszeñ do domów nowo poznanych osób. Podczas samotnych spacerów po zapadniêciu zmroku na mniej uczêszczanych ulicach kobiety mog± byæ nara¿one na dwuznaczne propozycje.
Podró¿ny, zw³aszcza w miastach o du¿ym natê¿eniu ruchu turystycznego, mo¿e spotkaæ siê z natarczywymi propozycjami pseudoprzewodników. Takie oferty nale¿y grzecznie, ale stanowczo odrzuciæ. W wiêkszych miastach Maroka istnieje tzw. policja turystyczna, która ¶ciga takie osoby. Dlatego lepiej korzystaæ z us³ug licencjonowanego przewodnika. Trasê zwiedzania i op³atê trzeba wcze¶niej uzgodniæ. Warto wiedzieæ, ¿e przewodnik dostaje prowizjê od ka¿dego towaru zakupionego przez turystê oraz od rachunku w restauracji. Je¿eli turysta nie zamierza kupowaæ kosztownych niekiedy pami±tek, powinien to wyra¼nie zaznaczyæ - w przeciwnym razie przewodnik bêdzie go prowadzi³ od sklepu do sklepu. Poniewa¿ poziom ¿ycia w Maroku nie jest wysoki, tury¶ci z Europy s± uwa¿ani za bogatych i nagabywani przez ¿ebraków lub dzieci wy³udzaj±ce pieni±dze. Proponowane zagranicznym turystom ceny s± wy¿sze ni¿ te oferowane Marokañczykom.
Zdarzaj± siê w³amania do samochodów, nie wolno zatem niczego zostawiaæ w widocznym miejscu w poje¼dzie. Samochód najlepiej zaparkowaæ na p³atnym parkingu lub w miejscu pilnowanym przez stró¿a ubranego w niebieski fartuch z plakietk± (noc± stawka liczona jest podwójnie). Tury¶ci zmotoryzowani nie powinni zabieraæ przygodnych pasa¿erów. W my¶l obowi±zuj±cego w Maroku prawa kierowca odpowiada zarówno za pasa¿erów, jak i za przewo¿one przez nich towary, np. narkotyki. Zdarza siê, ¿e pojazdy z zainstalowanymi skrytkami s± czêsto rekwirowane pod zarzutem, ¿e s³u¿y³y do przemytu niedozwolonych towarów.Pó³noc Maroka (okolice Tangeru, Tétouanu, gór Rif: Kettama, Bab Beret, Al Hoceima) oraz okolice Nadoru i Oujdy na wschodzie kraju to tereny uprawy konopi indyjskich i handlu narkotykami. Tury¶ci powinni wystrzegaæ siê handlarzy tym towarem, którzy czêsto s± konfidentami policji i mog± we wspó³pracy z ni± prowokowaæ zakup kontrolowany. Szczególnie niebezpieczne s± drogi górskie Chefchaouen - Al Hoceima i Fez - Al Hoceima. Bezwzglêdnie niewskazane jest przemieszczanie siê noc± po tych trasach. Mo¿na tam natrafiæ na usypane na drodze ma³e zapory z kamieni - tury¶ci musz± zatrzymaæ samochód, a wtedy zmuszani s± do zakupu ¶rodków odurzaj±cych. Poza miastem Chefchaouen, które jest g³ównym o¶rodkiem turystycznym, w górach Rif nie ma bazy hotelowej na przyzwoitym poziomie. Nale¿y tam zachowaæ szczególn± ostro¿no¶æ.
Maroko jest obszarem sejsmicznym, choæ trzêsienia ziemi wystêpuj± tu rzadko. Ostatnie, w lutym 2004 r. w okolicach miasta Al Hoceima, spowodowa³o ¶mieræ ponad 600 osób. Nale¿y zapoznaæ siê z zasadami bezpieczeñstwa: w takich sytuacjach trzeba odsun±æ siê od okien, schroniæ pod stó³ i zabezpieczyæ siê przed spadaj±cymi przedmiotami, a na zewn±trz - oddaliæ siê od budynków, drzew i sieci elektrycznej. Pó¼niej nale¿y zawiadomiæ rodzinê w Polsce, np. za po¶rednictwem ambasady.
W Maroku istnieje umiarkowane zagro¿enie terrorystyczne. Tury¶ci mog± staæ siê celem ataków. Ostatni zamach mia³ miejsce 28 kwietnia 2011 roku w Marrakeszu, zginê³o w nim 16 osób, w tym 13 zagranicznych turystów. Z uwagi na zmieniaj±c± siê dynamicznie niestabiln± sytuacjê polityczn± w regionie Afryki Pó³nocnej, mog± wyst±piæ równie¿ niepokoje spo³eczne. Zalecamy ostro¿no¶æ w poruszaniu siê po du¿ych o¶rodkach miejskich, unikanie wszelkich t³umów i zgromadzeñ, a tak¿e ¶ledzenie bie¿±cych komunikatów mediów i MSZ. Przypominamy tak¿e o mo¿liwo¶ci rejestracji planowanej podró¿y na stronie www.e-konsulat.gov.pl.

RELIGIA, OBYCZAJE
W Maroku obowi±zuj± nieco odmienne zwyczajowe normy zachowania i ubierania siê. Poza hotelami wy¿szej kategorii za szokuj±ce mog± uchodziæ zbyt swobodne stroje, zw³aszcza kobiet (np. spódnice mini, bluzki z odkrytymi ramionami, szorty, obcis³e ubrania). Takich strojów (dotyczy to równie¿ zbyt krótkich spodni u mê¿czyzn) nale¿y siê wystrzegaæ, szczególnie podczas podró¿y na po³udnie kraju i z dala od o¶rodków turystycznych. Fotografowanie ludzi bez ich zgody lub z ukrycia jest niemile widziane i mo¿e siê spotkaæ z gwa³townym sprzeciwem lub nawet ¿±daniem do¶æ wysokiej op³aty. Cudzoziemców nie bêd±cych wyznawcami islamu obowi±zuje zakaz wstêpu do meczetów (czêsto nad ich wej¶ciem umieszczane s± stosowne ostrze¿enia). Nie jest te¿ dopuszczalne fotografowanie wnêtrz wiêkszo¶ci meczetów z progu. Kto te zakazy zlekcewa¿y, mo¿e byæ nara¿ony na nieprzyjemno¶ci. Dla turystów dostêpne s± jedynie cztery muzu³mañskie miejsca kultu: meczet Hasana II w Casablance (z wyj±tkiem pi±tku, dnia g³ównych modlitw; wstêp 20 EUR), czê¶æ pomieszczeñ meczetu Moulaya Ismaila w Meknesie, mauzolea Mohammeda V w Rabacie oraz Moulaya Alego Cherifa w Rissani (po³udnie Maroka). Poniewa¿ islam zabrania picia alkoholu, zdecydowana wiêkszo¶æ tañszych restauracji i jad³odajni oraz sklepów spo¿ywczych nie sprzedaje go. Jest on jednak dostêpny w prawie wszystkich supermarketach, a tak¿e w nielicznych licencjonowanych punktach sprzeda¿y w du¿ych miastach.
Marokañskie w³adze  tolerancyjnie traktuj± inne religie. W ka¿dym wiêkszym mie¶cie istniej± ko¶cio³y katolickie, w których odprawiane s± msze. Istniej± równie¿ cerkwie i synagogi.¦WIÊTA
Oficjalnie dniami wolnymi od pracy s±: 11 stycznia - Manifest Niepodleg³o¶ci, 30 lipca - ¦wiêto Tronu, 14 sierpnia - ¦wiêto Odzyskania Oued Eddahab, 20 sierpnia - Rocznica Rewolucji Króla i Narodu, 21 sierpnia - urodziny króla Mohammeda VI, 6 listopada - Rocznica Zielonego Marszu, 18 listopada - ¦wiêto Niepodleg³o¶ci, a tak¿e 1 stycznia i 1 maja, ponadto ¶wiêta ruchome: ¦wiêto Ofiarowania Aid Al Adha (dwudniowe), muzu³mañski nowy rok - 1 Moharram, Aid Al Mawlid - urodziny proroka Mahometa (dwudniowe), Aid El Fitr koñcz±ce ramadan (dwudniowe, w 2011 r. - ok. 31 sierpnia). Podczas tych ¶wi±t prawie wszystkie sklepy, restauracje i kawiarnie s± zamkniête, bywaj± jednak otwarte w ¶wiêta pañstwowe. W muzu³mañskim miesi±cu postu - ramadanie, przypadaj±cym ka¿dego roku w innym terminie (w 2011 r. - od ok. 1 sierpnia do ok. 31 sierpnia, od wschodu do zachodu s³oñca muzu³manie musz± powstrzymaæ siê od jedzenia, picia i palenia papierosów. Zagraniczny turysta powinien respektowaæ tê tradycjê i w miejscach publicznych unikaæ prowokuj±cych zachowañ, które mog± uraziæ wyznawców islamu (np. palenia papierosów). W miesi±cu tym w ogóle nie sprzedaje siê alkoholu. Ramadan jest dla wszystkich muzu³manów czasem modlitw, refleksji, odnowy moralnej oraz zacie¶niania wiêzi rodzinnych. Wyjazdy turystyczne do Maroka s± wówczas rzadsze. Podczas ramadanu czê¶æ barów, restauracji i kawiarni jest zamkniêta w ci±gu dnia i zaczyna przyjmowaæ go¶ci dopiero wieczorem. Niektóre z nich, równie¿ w du¿ych miastach, s± nieczynne przez ca³y miesi±c. W ma³ych miastach zamkniête mog± byæ nawet hotele. Administracja, handel i transport funkcjonuj± w zwolnionym tempie i w ograniczonym zakresie. Sklepy s± czynne w godz. 10.00-17.00, pó¼niej od 20.00 do ok. 22.00 (dotyczy to równie¿ hipermarketów w du¿ych miastach). Urzêdy administracji publicznej oraz poczta pracuj± od 9.00 do 15.00, banki od 10.00 do 14.00, komunikacja miejska nie funkcjonuje w godz. 17.30-20.00. W czasie pierwszego posi³ku w ci±gu dnia (ftur), zaraz po zachodzie s³oñca, ulice zupe³nie pustoszej± i w tych godzinach tury¶ci powinni raczej pozostaæ w hotelu, gdy¿ trudno wtedy liczyæ na pomoc policji czy innych osób, których po prostu nie ma w pobli¿u, natomiast jest bardzo du¿e zagro¿enie ze strony w³óczêgów i osób z marginesu spo³ecznego. Ruch pieszy i ko³owy zaczyna nasilaæ siê ok. 20.00 i trwa do pó¼nych godzin nocnych.PRZYDATNE INFORMACJE:
Dewizy mo¿na wymieniaæ po jednolitym kursie w bankach, kantorach i wiêkszych hotelach. Banknoty musz± byæ w bardzo dobrym stanie, z nowych emisji (nie pomiête, bez stempli i odrêcznych napisów), w przeciwnym razie pracownicy kantorów mog± odmówiæ ich przyjêcia. Marokañskie punkty wymiany walut nie przyjmuj± równie¿ amerykañskich dolarów starej emisji, które niekiedy mo¿na jeszcze spotkaæ w obiegu w Polsce. Odradza siê dokonywanie wymiany u pok±tnych handlarzy walut±, których spotkaæ mo¿na przed prawie ka¿dym punktem wymiany.
Bankomaty s± dostêpne we wszystkich wiêkszych miastach, a tak¿e w o¶rodkach turystycznych. Mo¿na skorzystaæ z us³ug Western Union (dobrze rozwiniêta sieæ punktów na terenie ca³ego kraju). Czas oczekiwania na wyp³atê od chwili wys³ania pieniêdzy z Polski wynosi ok. 3 godzin. Jest to pomocne w przypadku kradzie¿y lub zgubienia pieniêdzy.
Specyfik± Maroka jest negocjowanie cen w tych sklepach, w których nie ma wywieszek cenowych (tak¿e w niektórych restauracjach konieczne jest upewnienie siê co do ceny poszczególnych dañ, je¿eli nie ma menu w widocznym miejscu). W restauracji lub kawiarni dobrze jest zostawiæ napiwek w wysoko¶ci 5-10% rachunku lub wedle uznania.
W Maroku urzêdy pañstwowe i poczta pracuj± od 9.00 do 12.00 i od 15.00 do 18.00. Sklepy s± otwarte mniej wiêcej w tych samych godzinach w pierwszej po³owie dnia, ale d³u¿ej w godzinach popo³udniowych, a¿ do 20.00. Banki s± czynne od 9.00 do 16.00 (niekiedy do 17.00), z przerw± na obiad. Hipermarkety s± otwarte na ogó³ 7 dni w tygodniu.
Dniami wolnymi od pracy s± sobota i niedziela, jednak w pi±tek, dzieñ g³ównych modlitw, niektóre sklepy i urzêdy przestaj± praktycznie funkcjonowaæ od po³udnia.
Istnieje mo¿liwo¶æ odzyskania VAT od niektórych towarów zakupionych w Maroku przez osoby zamieszka³e na sta³e za granic± - je¿eli towary te zakupione zosta³y na u¿ytek w³asny i bêd± u¿ytkowane za granic±. Minimalna kwota zakupu wynosi 2000 MAD, nale¿y uzyskaæ od sprzedawcy specjalny, ostemplowany rachunek (bordreau de vente) w 4 egzemplarzach, który przedstawia siê celnikowi podczas przekraczania granicy Maroka. Towar powinien byæ wywieziony przez w³a¶ciciela w terminie 3 miesiêcy od daty zakupu. Wiêcej informacji w jêzyku francuskim na stronach www.douane.gov.ma et www.tax.gov.ma.


Podczas planowania podró¿y do opisanego powy¿ej kraju, zalecamy zapoznanie siê z ostrze¿eniami dla podró¿uj±cych, zawieraj±cymi najnowsze informacje istotne dla bezpieczeñstwa obywateli polskich na ¶wiecie.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne w Polsce:

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Królestwie Marokañskim
ambasador: Witold Spirydowicz (jêzyk konsula francuski, angielski, niemiecki)
Maroko, Rabat, 23, rue Oqbah, BP 425
Tel.: +212 537 77 17 91 Tel.: +212 537 77 11 73 Tel. dy¿urny: +212 672 41 99 33 Faks: +212 537 77 53 20
rabat.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Polskie plac�wki dyplomatyczne i konsularne: